الر ۚ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ
Elif lâm râ, tilke âyâtul kitâbil hakîm(hakîmi).
Əlif, Ləm, Ra. Bax bunlar hikmətli kitabın ayələridir.
Surə 10
10/YUNUS
Görünüş
أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَىٰ رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَاحِرٌ مُبِينٌ
E kâne lin nâsi aceben en evhaynâ ilâ raculin minhum en enzirin nâse ve beşşirillezîne âmenû enne lehum kademe sıdkın inde rabbihim, kâlel kâfirûne inne hâzâ le sâhırun mubîn(mubînun).
Onlardan bir adama insanlara xəbərdarlıq etməsi, amənu olanları (ölmədən əvvəl Allaha qayıtmağı diləyənləri) müjdələməsi üçün vəhy etməyimiz insanlara qəribəmi gəldi? Şübhəsiz ki, onlar üçün Rəblərinin yanında (qatında) siddiqlər məqamı var. Kafirlər belə dedilər: “Sözsüz ki, bu, açıq-aşkar bir sehrbazdır”.
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ ۖ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۖ مَا مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ۚ ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
İnne rabbekumullâhullezî halakas semâvâti vel arda fî sitteti eyyâmin summestevâ alâl arşi yudebbirul emr(emre), mâ min şefîin illâ min ba'di iznihî, zâlikumullâhu rabbukum fa'budûhu, e fe lâ tezekkerûn(tezekkerûne).
Şübhəsiz ki, sizin Rəbbiniz Allah səmaları və yer üzünü 6 gündə yaradandır. Sonra ərşə (yoxluğa) yüksəldi (orada qərar tutdu). İşləri nizamlayar və Onun izni olmadıqca (heç) bir şəfaətçi yoxdur. Bax bu Allah sizin Rəbbinizdir. Artıq Ona qul olun. Hələ də təzəkkür etməyəcəksinizmi?
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا ۖ وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ ۚ وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ
İleyhi merciukum cemîâ(cemîan), va'dallâhi hakkâ(hakkan), innehu yebdeul halka summe yuîduhu li yecziyellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti bil kıstı, vellezîne keferû lehum şerâbun min hamîmin ve azâbun elîmun bimâ kânû yekfurûn(yekfurûne).
Hamınızın dönüşü Onadır (dönüş yeriniz Odur). Allahın vədi haqdır (həqiqətdir). Şübhəsiz ki, O, ilk olaraq (örnəksiz, yoxdan) yaratmağa başlayar. Və sonra ədalətlə mükafatları verilsin deyə amənu olanlar və saleh (nəfsi təzkiyə edən) əməl işləyənlər Ona geri qaytarılarlar. Və kafirlər üçün inkar etdiklərindən dolayı həmimdən (qaynar sudan) bir içki və acı əzab var.
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ ۚ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
Huvellezî cealeş şemse dıyâen vel kamere nûren ve kadderehu menâzile li ta'lemû adedes sinîne vel hisâb(hisâbe), mâ halakallâhu zâlike illâ bil hakk(hakkı), yufassılul âyâti li kavmin ya'lemûn(ya'lemûne).
Günəşi bir ziya (işıq), Ayı (qəməri) bir nur edən Odur. Və illərin sayını və hesabını biləsiniz deyə onun üçün mənzillər təyin etdi. Allah nə yaratdısa, ancaq beləcə haqq ilə yaratdı. Bilən bir qövm üçün ayələri tək-tək açıqlayar.
إِنَّ فِي اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ
İnne fîhtilâfil leyli ven nehâri ve mâ halakallâhu fîs semâvâti vel ardı le âyâtin li kavmin yettekûn(yettekûne).
Şübhəsiz ki, gecə ilə gündüzün bir-birinin ardınca gəlməsində və Allahın səmalarda və yerdə yaratdığı şeylərdə təqva (mənəvi zireh) sahibi bir qövm üçün ayələr (dəlillər) var.
إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ
İnnellezîne lâ yercûne likâenâ ve radû bil hayâtid dunyâ vatmeennû bihâ vellezîne hum an âyâtinâ gâfilûn(gâfilûne).
Şübhəsiz ki, onlar Bizə qayıtmağı (həyatda ikən ruhlarını Allaha qaytarmağı) diləməzlər. (Onlar) dünya həyatından razı olmuş və onunla doymuşlar (rahatlıq tapmışlar) və onlar ayələrimizdən qafil olanlardır.
أُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
Ulâike me'vâhumun nâru bimâ kânû yeksibûn(yeksibûne).
Bax onların qazandıqları (dərəcələr) səbəbilə gedəcəkləri yer atəşdir (cəhənnəmdir).
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمَانِهِمْ ۖ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ
İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti yehdîhim rabbuhum bi îmânihim, tecrî min tahtihimul enhâru fî cennâtin naîm(naîmi).
Şübhəsiz ki, amənu olan və saleh əməl işləyənləri (nəfs təzkiyəsi edənləri, yəni nəfslərini arındıranları) Rəbləri imanlarından dolayı hidayət edər (Özünə qaytarar). Onlar altlarından çaylar axan Nəim cənnətlərindədirlər.
دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ ۚ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Da'vâhum fîhâ subhânekellâhumme ve tahiyyetuhum fîhâ selâm(selâmun), ve âhıru da'vâhum enil hamdulillâhi rabbil âlemîn(âlemîne).
Onların orada duaları: “Allahım, Sən Sübhansan (paksan)!” Və onların orada diləkləri: “Salam!”-dır. Və dualarının sonu Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd etməkdir.
وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ ۖ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ
Ve lev yuaccilullâhu lin nâsiş şerresti’câlehum bil hayri le kudiye ileyhim eceluhum, fe nezerullezîne lâ yercûne likâenâ fî tugyânihim ya’mehûn(ya’mehûne).
Və əgər Allah onların xeyri tələsik istədikləri kimi şərri də insanlar üçün tezləşdirsəydi, əlbəttə, onların əcəlləri çatmış olardı (ölərdilər). Fəqət (həyatda ikən) Bizə qayıtmağı diləməyənləri üsyanları içində şaşqın halda buraxarıq.
وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَىٰ ضُرٍّ مَسَّهُ ۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Ve izâ messel insâned durru deânâ li cenbihî ev kâiden ev kâimâ(kâimen), fe lemmâ keşefnâ anhu durrahu merre ke’en lem yed’unâ ilâ durrin messehu, kezâlike zuyyine lil musrifîne mâ kânû ya’melûn(ya’melûne).
Və insana bir darlıq (müsibət, sıxıntı) üz verdiyi zaman yatarkən, oturarkən və ya ayaqda ikən Bizə dua etdi (edər). Fəqət onun sıxıntısını ondan aldığımız zaman sanki ona üz vermiş sıxıntıdan ötrü Bizə heç dua etməmiş kimi üz çevirdi (üz çevirər). Bax beləcə həddi aşanlara etdikləri şeylər bəzədildi (gözəl göstərildi).
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا ۙ وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ
Ve lekad ehleknâl kurûne min kablikum lemmâ zalemû ve câethum rusuluhum bil beyyinâti ve mâ kânû li yu’minû, kezâlike neczil kavmel mucrimîn(mucrimîne).
And olsun ki, sizdən öncəki dövrlərdə yaşayanları zülm etdikləri zaman həlak etdik. Və onlara rəsulları bəyyinələr (dəlillər) ilə gəldi. Və onlar inanmadılar. Mücrim (günahkar) qövmü bax belə cəzalandırarıq.
ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ
Summe cealnâkum halâife fîl ardı min ba’dihim li nanzura keyfe ta’melûn(ta’melûne).
Sonra necə əməl edəcəyinizə baxmaq üçün onların ardınca sizi yer üzünə xəlifələr təyin etdik.
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ ۙ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَٰذَا أَوْ بَدِّلْهُ ۚ قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ ۖ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
Ve izâ tutlâ aleyhim âyâtunâ beyyinâtin kâlellezîne lâ yercûne likâena'ti bi kur'ânin gayri hâzâ ev beddilhu, kul mâ yekûnu lî en ubeddilehû min tilkâi nefsî, in ettebiu illâ mâ yûhâ ileyye, innî ehâfu in asaytu rabbî azâbe yevmin azîm(azîmin).
Və onlara ayələrimiz dəlillərlə oxunduğu zaman Bizə qayıtmağı diləməyənlər belə dedi: “Bizə bundan başqa bir Quran gətir və ya onu dəyişdir”. De ki: “Öz nəfsimdən ona (bir şey) qataraq onu dəyişdirə bilmərəm. Mən yalnız mənə vəhy olunan şeyə tabe olaram. Əgər Rəbbimə asi olaramsa, şübhəsiz ki, mən böyük günün əzabından qorxaram”.
قُلْ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلَا أَدْرَاكُمْ بِهِ ۖ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِنْ قَبْلِهِ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
Kul lev şâallâhu mâ televtuhû aleykum ve lâ edrâkum bihî, fe kad lebistu fîkum umuran min kablihî, e fe lâ ta'kilûn(ta'kilûne).
De ki: “Əgər Allah diləsəydi, onu (Quranı) sizə oxumazdım və onu sizə bildirməzdim. Halbuki ondan əvvəl sizin aranızda bir ömür sürdüm. Hələ də ağıl etmirsinizmi?”
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ ۚ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْمُجْرِمُونَ
Fe men azlemu mimmenifterâ alâllâhi keziben ev kezzebe bi âyâtihî, innehû lâ yuflihul mucrimûn(mucrimûne).
Artıq Allaha qarşı yalan uyduraraq böhtan atandan və ya Onun ayələrini yalanlayandan daha zalım kim var? Şübhəsiz ki, O, mücrimləri (günahkarları) fəlaha çatdırmaz (onlara qurtuluş nəsib etməz).
وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَٰؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ ۚ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
Ve ya'budûne min dûnillâhi mâ lâ yedurruhum ve lâ yenfeuhum ve yekûlûne hâulâi şufeâunâ indallâh(indallâhi), kul e tunebbiûnallâhe bimâ lâ ya'lemu fîs semâvâti ve lâ fîl ard(ardı), subhânehu ve teâlâ ammâ yuşrikûn(yuşrikûne).
Və onlara fayda və zərər verməyən, Allahdan başqa şeylərə (bütlərə) qulluq (ibadət) edirlər. Və: “Bunlar bizim Allahın yanında şəfaətçilərimizdir”, -deyirlər. De ki: “Allaha yer üzündə və səmalarda bilmədiyi bir şeyimi xəbər verirsiniz?” O, Sübhandır (pakdır), onların ortaq qoşduğu şeylərdən ucadır.
وَمَا كَانَ النَّاسُ إِلَّا أُمَّةً وَاحِدَةً فَاخْتَلَفُوا ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فِيمَا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
Ve mâ kânen nâsu illâ ummeten vâhideten fahtelefû, ve lev lâ kelimetun sebekat min rabbike le kudiye beynehum fîmâ fîhi yahtelifûn(yahtelifûne).
Və insanlar tək bir ümmət idilər. Sonra ixtilafa düşdülər. Əgər Rəbbin tərəfindən verilmiş bir söz olmasaydı, ixtilafa düşdükləri şey haqqında aralarında mütləq hökm verilərdi.
وَيَقُولُونَ لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۖ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ
Ve yekûlûne lev lâ unzile aleyhi âyetun min rabbihi, fe kul innemâl gaybu lillâhi fentezirû, innî meakum minel muntazirîn(muntazirîne).
Və: “Ona Rəbbindən bir ayə (möcüzə, dəlil) endirilsə olmazdı?” -deyərlər. O zaman de ki: “Qeyb yalnız Allahındır (Allaha məxsusdur). Artıq gözləyin. Mən də sizinlə bərabər gözləyənlərdənəm”.
وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آيَاتِنَا ۚ قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا ۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ
Ve izâ ezaknân nâse rahmeten min ba'di darrâe messethum izâ lehum mekrun fî âyâtinâ, kulillâhu esrau mekrâ(mekren), inne rusulenâ yektubûne mâ temkurûn(temkurûne).
Və onlara bir sıxıntı, bir darlıq üz verdikdən sonra insanlara bir rəhmət daddırdığımız zaman (məsxərəyə qoyub yalanladıqları) ayələrimiz haqqında tələ qurmağa başlayarlar. O zaman de ki: “Allah tələ qurmaqda daha sürətlidir”. Şübhəsiz ki, elçilərimiz qurduğunuz şey(lər)i yazırlar.
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ ۙ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ
Huvellezî yuseyyirukum fîl berri vel bahr(bahri), hattâ izâ kuntum fîl fulki, ve cereyne bihim bi rîhin tayyibetin ve ferihû bihâ câethâ rîhun âsifun ve câehumul mevcu min kulli mekânin ve zannû ennehum uhîta bihim deavûllâhe muhlisîne lehud dîn(dîne), le in enceytenâ min hâzihî le nekûnenne mineş şâkirîn(şâkirîne).
Quruda və dənizdə sizi seyr etdirən (gəzdirən) Odur. Hətta siz gəmi(lər)də idiniz və gözəl, xoş bir rüzgar ilə (dənizdə gəmilər) onlarla (içindəkilərlə) seyr edirdilər (üzürdülər). Və onunla sevincli idilər. Ona fırtınalı bir rüzgar gəldi və onları hər tərəfdən dalğalar bürüdü. Onlarla əhatəyə alındıqlarını zənn etdilər. Dini Ona məxsus edərək ixlasla Allaha dua etdilər: “Əgər bizi bundan qurtarsan, biz mütləq şükr edənlərdən olarıq”.
فَلَمَّا أَنْجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَىٰ أَنْفُسِكُمْ ۖ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Fe lemmâ encâhum izâ hum yebgûne fîl ardı bi gayril hakk(hakkı), yâ eyyuhân nâsu innemâ bagyukum alâ enfusikum metâal hayâtid dunyâ summe ileynâ merciukum fe nunebbiukum bimâ kuntum ta'melûn(ta'melûne).
Fəqət onları qurtardıqdan sonra yer üzündə haqsız yerə azğınlıq edərlər. Ey insanlar! Sizin azğınlığınız öz (əleyhinizədir, bunlar) dünya həyatının mətasıdır (mənfəətidir), sonra dönüşünüz Bizədir. O zaman etdiyiniz şeyləri sizə xəbər verəcəyik.
إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّىٰ إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
İnnemâ meselul hayâtid dunyâ ke mâin enzelnâhu mines semâi fahteleta bihî nebâtul ardı mimmâ ye'kulun nâsu vel en'âm(en'âmu), hattâ izâ ehazetil ardu zuhrufehâ vezzeyyenet ve zanne ehluhâ ennehum kâdirûne aleyhâ etâhâ emrunâ leylen ev nehâren fe cealnâhâ hasîden ke en lem tagne bil emsi, kezâlike nufassilul âyâti li kavmin yetefekkerûn(yetefekkerûne).
Dünya həyatının vəziyyəti sadəcə səmadan endirdiyimiz, beləcə ərzin insanların və heyvanların yediyi bitkiləri ilə qarışan su kimidir. Hətta yer üzü bəzənib-süsləndiyi zaman onun sahibləri buna (bu gözəlliyi yaratmağa) qadir olduqlarını zənn etdilər. Ona əmrimiz gecə və ya gündüz gəldi və beləcə onu biçdik (kökündən qopardıq). Sanki dünən heç yox imiş (heç məhsul verməyibmiş) kimi. Bax beləcə ayələri təfəkkür edən bir qövm üçün tək-tək açıqlayırıq.
وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَىٰ دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
Vallâhu yed'û ilâ dâris selâm(selâmi), ve yehdî men yeşâu ilâ sırâtin mustekîm(mustekîmin).
Və Allah təslim (salam) yurduna dəvət edər və (təslim yurduna, Zatına qaytarmağı) dilədiyi kimsəni Siratülmüstəqimə daxil edər.
لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ ۖ وَلَا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلَا ذِلَّةٌ ۚ أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
Lillezîne ahsenûl husnâ ve zîyâdetun, ve lâ yerheku vucûhehum katerun ve lâ zilletun, ulâike ashâbul cenneti, hum fîhâ hâlidûn(hâlidûne).
Onlar üçün Əhsənül-hüsna (Allahın Zatına qayıtmaq) və daha artığı (Allahın camalını görmək) var. Onların üzlərini nə bir kədər, nə də bir zillət bürüyər. Bax onlar cənnət xalqıdır. Onlar orada əbədi qalacaqlar.
وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ مَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ ۖ كَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِمًا ۚ أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
Vellezîne kesebûs seyyiâti cezâu seyyietin bi mislihâ ve terhekuhum zilletun, mâ lehum minallâhi min âsimin, ke ennemâ ugsîyet vucûhuhum kıtaan minel leyli muzlimâ(muzlimen), ulâike ashâbun nâr(nâri), hum fîhâ hâlidûn(hâlidûne).
Seyyiat (günah) qazanan kimsələrin günahlarının cəzası onun misli qədərdir. Və onları bir zillət bürüyər. Və onların Allaha qarşı (heç) bir qoruyucusu yoxdur. Onların üzləri sanki qaranlıq gecədən bir parça ilə qaplanmışdır. Bax onlar atəş xalqıdır. Onlar orada əbədi qalacaqlar.
وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ ۚ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ ۖ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ
Ve yevme nahşuruhum cemîan summe nekûlu lillezîne eşrakû mekânekum entum ve şurakâukum, fe zeyyelnâ beynehum, ve kâle şurakâuhum mâ kuntum iyyânâ ta'budûn(ta'budûne).
Və o gün onların hamısını toplayacağıq. Sonra şərik qoşanlara belə deyəcəyik: “Siz və şərik qoşduqlarınız (öz) yerlərinizə (keçin)”. Beləcə onları ayırdıq. Və onların şərik qoşduqları dedilər: “Siz yalnız bizə ibadət (qulluq) etmirdiniz”.
فَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ
Fe kefâ billâhi şehîden beynenâ ve beynekum in kunnâ an ibâdetikum le gâfilîn(gâfilîne).
Artıq sizinlə bizim aramızda şahid olaraq Allah kafidir. Biz sizin ibadətinizdən, həqiqətən, qafil idik (xəbərsiz idik).
هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ ۚ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ۖ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ
Hunâlike teblû kullu nefsin mâ eslefet ve ruddû ilâllâhi mevlâhumul hakkı ve dalle anhum mâ kânû yefterûn(yefterûne).
Hər nəfs (bütün nəfslər) keçmişdə etdikləri şeylərə görə orada imtahan edilərək Allaha qaytarıldılar. Onların mövlası Haqdır. Uydurduqları şeylər onlardan uzaqlaşdı.
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ
Kul men yerzukukum mines semâi vel ardı em men yemlikus sem'a vel ebsâre ve men yuhricul hayye minel meyyiti ve yuhricul meyyite minel hayyi ve men yudebbirul emre, fe se yekûlûnallâh(yekûlûnallâhu), fe kul e fe lâ tettekûn(tettekûne).
De ki: “Səmadan və ərzdən sizə kim ruzi verir? Və ya eşitmə və görmə hissiyyatının məliki (sahibi) kimdir? Və canlını (dirini) cansızdan (ölüdən) çıxaran və cansızı (ölünü) canlıdan (diridən) çıxaran kimdir? Və işləri nizamlayıb idarə edən kimdir?” O zaman: “Allah”, -deyəcəklər. Elə isə de: “Hələ də təqva (mənəvi zireh) sahibi olmayacaqsınızmı?”
فَذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ ۖ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ ۖ فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ
Fe zâlikumullâhu rabbukumul hakk(hakku), fe mâzâ ba'del hakkı illâd dalâl(dalâlu), fe ennâ tusrafûn(tusrafûne).
Elə isə bax! O, Allahdır. Sizin Rəbbiniz Haqdır (Allahdır). O halda Haqdan (Allahdan) sonrası dəlalətdən başqa nədir? Artıq (Haqdan dəlalətə) necə döndərilirsiniz?
كَذَٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
Kezâlike hakkat kelimetu rabbike alâllezîne fesekû ennehum lâ yu’minûn(yu’minûne).
Beləcə Rəbbinin sözü fasiqlərin üzərinə haqq oldu. Şübhəsiz ki, onlar inanmazlar.
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ۚ قُلِ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ
Kul hel min şurakâikum men yebdeul halka summe yuîduhu, kulillâhu yebdeul halka summe yuîduhu fe ennâ tu'fekûn(tu'fekûne).
De ki: “Sizin ortaqlarınızdan (şərik qoşduqlarınızdan) örnəksiz (yoxdan) ilk dəfə yaradıb sonra onu geri qaytaran kim var?” De ki: “Örnəksiz (yoxdan) ilk dəfə yaradıb sonra onu geri qaytaran Allahdır. Elə isə (Haqdan) necə döndərilirsiniz?”
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ ۚ قُلِ اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ ۗ أَفَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لَا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدَىٰ ۖ فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
Kul hel min şurakâikum men yehdî ilâl hakk, kulillâhu yehdî lil hakk(hakkı), e fe men yehdî ilâl hakkı ehakku en yuttebea em men lâ yehiddî illâ en yuhdâ, fe mâ lekum, keyfe tahkumûn(tahkumûne).
De ki: “Sizin ortaqlarınızdan Haqqa hidayət edən (qaytaran) varmı?” De ki: “Allah Haqqa hidayət edər (qaytarar). Elə isə Haqqa hidayət edənmi (qaytaranmı) tabe olunmağa daha layiqdir (daha çox haqq sahibidir), yoxsa hidayət olunmadıqca, özü hidayət ola bilməyən kimsəmi?” Axı sizə nə olub, necə hökm verirsiniz?
وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
Ve mâ yettebiu ekseruhum illâ zannâ(zannen), innez zanne lâ yugnî minel hakkı şey'â(şey'en), innallâhe alîmun bimâ yef'alûn(yef'alûne).
Və onların çoxu zəndən başqa bir şeyə tabe olmazlar. Şübhəsiz, zənn (onlara) Haqdan (Allahdan) bir şey qazandırmaz. Şübhəsiz ki, Allah onların etdiklərini biləndir.
وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve mâ kâne hâzâl kur'ânu en yufterâ min dûnillâhi ve lâkin tasdîkallezî beyne yedeyhi ve tafsîlel kitâbi lâ raybe fîhi min rabbil âlemîn(âlemîne).
Və bu Quran Allahdan başqası tərəfindən uydurulmamışdır. Və lakin onların əllərində olanı təsdiq edər və Kitabı müfəssəl açıqlayar. Onun haqqında şübhə yoxdur, (bu kitab) aləmlərin Rəbbindəndir.
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ ۖ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ
Em yekûlûnefterâhu, kul fe'tû bi sûretin mislihî ved'û menisteta'tum min dûnillâhi in kuntum sâdikîn(sâdikîne).
Yoxsa onu uydurdumu deyirlər? De ki: “Əgər doğru danışanlarsınızsa, o təqdirdə Allahdan başqa gücünüz çatdığı kimsələri çağırın və onun kimi bir surə gətirin!”
بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ ۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۖ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ
Bel kezzebû bimâ lem yuhîtû bi ilmihî ve lemmâ ye'tihim te'vîluhu, kezâlike kezzebellezîne min kablihim fanzur keyfe kâne âkibetuz zâlimîn(zâlimîne).
Xeyr, onlara yozumu (açıqlaması) gəlmədikcə (gəlmədiyi üçün) elmini qavraya bilmədikləri şeyi yalanladılar. Onlardan öncəkilər də beləcə yalanladılar. Bir gör zalımların aqibəti (sonu) necə oldu!
وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِ ۚ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ
Ve minhum men yu'minu bihî ve minhum men lâ yu'minu bihi, ve rabbuke a'lemu bil mufsidîn(mufsidîne).
Və onlardan ona (Qurani Kərimə) inananlar da var, inanmayanlar da. Sənin Rəbbin fəsad törədənləri yaxşı bilir.
وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ ۖ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ
Ve in kezzebûke fe kul lî amelî ve lekum amelukum, entum berîûne mimmâ a'melu ve ene berîun mimmâ ta'melûn(ta'melûne).
Və əgər səni yalanlayarlarsa, o zaman de ki: “Mənim əməlim mənə və sizin əməliniz sizə aiddir. Siz mənim etdiyim şeylərdən uzaqsınız, mən də sizin etdiyiniz şeylərdən uzağam”.
وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ ۚ أَفَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوا لَا يَعْقِلُونَ
Ve minhum men yestemiûne ileyke, e fe ente tusmius summe ve lev kânû lâ ya'kilûn(ya'kilûne).
Onlardan səni dinləyənlər var. Fəqət ağıl etmirlərsə, karlara sənmi eşitdirəcəksən?
وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْظُرُ إِلَيْكَ ۚ أَفَأَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوا لَا يُبْصِرُونَ
Ve minhum men yanzuru ileyke, e fe ente tehdil umye ve lev kânû lâ yubsırûn(yubsırûne).
Və onlardan sənə baxanlar var, fəqət əgər onlar görmürlərsə (bəsər hissiyyatları işləmirsə), korları sənmi hidayət edəcəksən (Allaha qaytaracaqsan)?
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا وَلَٰكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
İnnallâhe lâ yazlimun nâse şey'en ve lâkinnen nâse enfusehum yazlimûn(yazlimûne).
Şübhəsiz ki, Allah insanlara əsla zülm etməz. Lakin insanlar öz nəfslərinə zülm edərlər.
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ ۚ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ
Ve yevme yahşuruhum keen lem yelbesû illâ sâaten minen nehâri yeteârafûne beynehum, kad hasirallezîne kezzebû bi likâillâhi ve mâ kânû muhtedîn(muhtedîne).
Və o gün (Allah Təala yer üzündə) gündüz vaxtı bir saatdan artıq qalmamışlar kimi onları (bir yerə) toplayacaq (həşr edəcək). Onlar bir-birilərini tanıyacaqlar (bir-biriləri ilə tanış olacaqlar). Allaha qovuşmağı (ölmədən əvvəl Allaha qayıtmağı) yalanlayanlar ziyandadır (nəfslərini ziyana salıblar). Və hidayət olanlar olmadılar (ruhlarını ölmədən əvvəl Allaha qaytarmadılar).
وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ
Ve immâ nurîyenneke ba’dellezî naıduhum ev neteveffeyenneke fe ileynâ merciuhum summallâhu şehîdun alâ mâ yef’alûn(yef’alûne).
Amma onlara vəd etdiyimizin bir qismini sənə göstərsək və ya sən öldürsək də, sonda onların dönüşü Bizədir. Sonra Allah onların etdiyi şeylərə də şahiddir.
وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ ۖ فَإِذَا جَاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
Ve li kulli ummetin resûlun, feizâ câe resûluhum kudıye beynehum bil kıstı ve hum lâ yuzlamûn(yuzlamûne).
Hər ümmətin bir rəsulu var. Onlara rəsulları gəldiyi zaman onların aralarında ədalətlə hökm verildi. Onlara zülm edilməz.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ
Ve yekûlûne metâ hâzâl va'du in kuntum sadıkîn(sadıkîne).
Və deyərlər: “Əgər siz sadiqlərsinizsə (doğru danışanlarsınızsa), onda deyin görək bu vəd nə zaman (baş tutacaq)?”
قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ ۚ إِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ
Kul lâ emliku li nefsî darran ve lâ nef'an illâ mâ şâallâh(şâallâhu), li kulli ummetin ecel(ecelun), izâ câe eceluhum fe lâ yeste'hırûne sâaten ve lâ yestakdimûn(yestakdimûne).
De ki: “Allahın istədiyi şey istisna olmaqla, mən nəfsimə (özümə) nə bir fayda, nə də bir zərər verməyə qadirəm. Hər ümmətin bir əcəli var. Onların əcəli gəldiyi zaman artıq nə bir saat təxirə salınar, nə də irəli çəkilər”.
قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ
Kul e raeytum in etâkum azâbuhu beyâten ev nehâren mâzâ yesta'cilu minhul mucrimûn(mucrimûne).
De ki: “Əgər Onun əzabı sizə gecə və ya gündüz gəlsə, (nə olardı heç) düşündünüzmü? Mücrimlərin (günahkarların) Ondan tələsik istədiyi nədir?”
أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ ۚ آلْآنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ
E summe izâ mâ vakaa âmentum bihi, âl'âne ve kad kuntum bihî testa'cilûn(testa'cilûne).
O şey baş verdikdən sonramı Ona iman edəcəksiniz, yoxsa indimi? Və siz onu tələsik istəmişdiniz.
ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذَابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ
Summe kîle lillezîne zalemû zûkû azâbel huld(huldi), hel tuczevne illâ bimâ kuntum teksibûn(teksibûne).
Sonra zülm edənlərə: “Əbədi əzabı dadın!” -deyildi. Məgər qazandıqlarınızdan (günahlarınızın qarşılığından) başqası ilə mi cəzalandırılacaqsınız?
وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أَحَقٌّ هُوَ ۖ قُلْ إِي وَرَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ ۖ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ
Ve yestenbiûneke e hakkun huve, kul î ve rabbî innehu le hakkun ve mâ entum bi mu’cizîn(mu’cizîne).
Və səndən: “O haqdırmı (gerçəkdirmi)?” -deyə xəbər alacaqlar. De ki: “Bəli, Rəbbimə and olsun!” Şübhəsiz ki, o, tamamilə haqdır (gerçəkdir) və siz (Allahı) aciz buraxan deyilsiniz.
وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ ۗ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ ۖ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ۚ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
Ve lev enne li kulli nefsin zalemet mâ fîl ardı leftedet bihi, ve eserrûn nedâmete lemmâ raevul azâb(azâbe), ve kudıye beynehum bil kıstı ve hum lâ yuzlemûn(yuzlemûne).
Şübhəsiz ki, zülm edən hər nəfs yer üzündə nə varsa onun olsa, əzabı gördüyü zaman peşmanlığını gizlədər və mütləq onu (onların hamısını) fəda edərdi (verərdi). Və onların arasında ədalətlə hökm verilmişdir. Və onlara zülm edilməz.
أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ أَلَا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
E lâ inne lillâhi mâ fîs semâvâti vel ard(ardı), e lâ inne va'dallâhi hakkun ve lâkinne ekserehum lâ ya'lemûn(ya'lemûne).
Göylərdə və yer üzündə olanlar, şübhəsiz, Allahın deyilmi? Allahın vədi, şübhəsiz, haqq deyilmi? Və lakin onların çoxu bilməz.
هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
Huve yuhyî ve yumîtu ve ileyhi turceûn(turceûne).
O, dirildər və öldürər. Və Ona qaytarılacaqsınız.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
Yâ eyyuhân nâsu kad câetkum mev'ızatun min rabbikum ve şifâun limâ fîs sudûri ve huden ve rahmetun lil mu'minîn(mu'minîne).
Ey insanlar! Sizə Rəbbinizdən öyüd (moizə) və köksünüzdə olana (nəfsinizin qəlbindəki xəstəliklərə) şəfa və möminlərə hidayət və rəhmət gəlmişdir.
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
Kul bi fadlillâhi ve bi rahmetihî fe bi zâlike felyefrehû, huve hayrun mimmâ yecmeûn(yecmeûne).
De ki: “Artıq Allahın fəzli və Onun rəhməti ilə sevinsinlər. Bu, onların topladıqları şeylərdən (dünya mallarından) daha xeyirlidir”.
قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ ۖ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ
Kul e raeytum mâ enzelallâhu lekum min rızkın fe cealtum minhu harâmen ve halâlen, kul allâhu ezine lekum em alâllâhi tefterûn(tefterûne).
De ki: “Allahın sizin üçün ruzi olaraq endirdiyi şeyləri gördünüzmü? Sonra da onlardan (bir qismini) haram və (bir qismini) halal etdiniz”. De ki: “Allah sizə izinmi verdi, yoxsa Allaha iftiramı edirsiniz?
وَمَا ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ
Ve mâ zannullezîne yefterûne alâllâhil kezibe yevmel kıyâmeti, innallâhe le zû fadlın alân nâsi ve lâkinne ekserehum lâ yeşkurûn(yeşkurûne).
Allaha qarşı yalan uydurub böhtan atanların qiyamət günü (haqqında) zənni nədir? Şübhəsiz ki, Allah insanlara qarşı, əlbəttə, fəzlin sahibidir. Və lakin onların çoxu şükr etməz.
وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ ۚ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَٰلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ
Ve mâ tekûnu fî şe'nin ve mâ tetlû minhu min kur'ânin ve lâ ta'melûne min amelin illâ kunnâ aleykum şuhûden iz tufîdûne fîhi ve mâ ya'zubu an rabbike min miskâli zerretin fîl ardı ve lâ fîs semâi ve lâ asgara min zâlike ve lâ ekbere illâ fî kitâbin mubîn(mubînin).
Və məşğul olmadığınız elə bir iş, Qurandan oxumadığınız elə bir şey və işləmədiyiniz elə bir əməl yoxdur ki, ona daldığınız zaman Biz sizə şahidlər olmayaq. Yer üzündə və səmada zərrə ağırlığında (zərrə qədər) bir şey Rəbbindən gizli qalmaz. Və bundan daha böyük və daha kiçik elə bir şey yoxdur ki, Kitabi-Mübində olmasın.
أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
E lâ inne evlîyâallâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn(yahzenûne).
Şübhəsiz ki, Allahın övliyasına (dostlarına) qorxu yoxdur. Onlar məhzun olmazlar, elə deyilmi?
الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ
Ellezîne âmenû ve kânû yettekûn(yettekûne).
Onlar amənudurlar (ölmədən əvvəl Allaha qayıtmağı diləyənlərdir) və təqva sahibi olmuşlar.
لَهُمُ الْبُشْرَىٰ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ ۚ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Lehumul buşrâ fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhırati, lâ tebdîle li kelimâtillâh(kelimâtillâhi), zâlike huvel fevzul azîm(azîmu).
Onlar üçün dünya həyatında və axirətdə müjdələr (xoşbəxt həyat) var. Allahın sözü dəyişməz. Bax bu, fövzül-əzimdir (ən böyük mükafatdır).
وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ ۘ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا ۚ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
Ve lâ yahzunke kavluhum, innel izzete lillâhi cemîâ(cemîan), huves semîul alîm(alîmu).
Onların sözləri səni üzməsin. Şübhəsiz ki, bütün izzət Allahındır (Allaha məxsusdur). O, eşidəndir, biləndir.
أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ ۗ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكَاءَ ۚ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
E lâ inne lillâhi men fîs semâvâti ve men fîl ard(ardı), ve mâ yettebiullezîne yed'ûne min dûnillâhi şûrakâe, in yettebiûne illâz zanne ve in hum illâ yahrusûn(yahrusûne).
Səmalarda və yer üzündə olanlar, şübhəsiz ki, Allahındır, elə deyilmi? Allahdan başqasına -ortaqlara dua edənlər (ibadət edənlər) nəyə tabe olarlar? Ancaq zənnə tabe olar (uyar) və onlar sadəcə fərziyyə yürüdərlər (yalan uydurarlar).
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
Huvellezî ceale lekumul leyle li teskunû fîhi ven nehâre mubsırâ(mubsıren), inne fî zâlike leâyâtin li kavmin yesmeûn(yesmeûne).
Sizin üçün içində istirahət edəsiniz deyə gecəni vücuda gətirən və bəsirəti (görməni) təmin edən, gündüzü (aydınlıq) edən Odur. Şübhəsiz ki, bunda eşidən bir qövm üçün, əlbəttə, ayələr var.
قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا ۗ سُبْحَانَهُ ۖ هُوَ الْغَنِيُّ ۖ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهَٰذَا ۚ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Kâlûttehazallâhu veleden subhânehu, huvel ganiyyu, lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ard(ardı), in indekum min sultânin bi hâzâ, e tekûlûne alâllâhi mâ lâ ta’lemûn(ta’lemûne).
(Onlar): “Allah (Özünə) övlad götürdü”, -dedilər. O (Allah), bundan (Ona yaraşdırdıqları şeylərdən) uzaqdır. O, Qanidir (zəngindir, heç nəyə ehtiyacı yoxdur). Səmalarda və yer üzündə olanlar Onundur. Yanınızda buna dair (heç) bir dəlil yoxdur. Allaha bilmədiyiniz bir şeyimi söyləyirsiniz?
قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ
Kul innellezîne yefterûne alâllâhil kezibe lâ yuflihûn(yuflihûne).
De ki: “Şübhəsiz ki, Allaha qarşı yalan uydurub böhtan atanlar fəlaha çata (nicat tapa) bilməzlər”.
مَتَاعٌ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ الْعَذَابَ الشَّدِيدَ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ
Metâun fîd dunyâ summe ileynâ merciuhum summe nuzîkuhumul azâbeş şedîde bimâ kânû yekfurûn(yekfurûne).
Dünyada (onlar üçün) bir məta (dolanışıq) var. Sonra onların dönüşləri Bizədir. Sonra da inkar etdiklərinə (kafir olduqlarına) görə onlara şiddətli əzabı daddıracağıq.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقَامِي وَتَذْكِيرِي بِآيَاتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُونِ
Vetlu aleyhim nebee nûh(nûhın), iz kâle li kavmihî yâ kavmi in kâne kebura aleykum makâmî ve tezkîrî bi âyâtillâhi fe alâllâhi tevekkeltu fe ecmiû emrekum ve şurakâekum summe lâ yekun emrukum aleykum gummeten summakdû ileyye ve lâ tunzirûn(tunzirûne).
Və onlara Hz. Nuhun xəbərini oxu. Qövmünə belə demişdi: “Ey qövmüm! Mənim (aranızda) olmağım və Allahın ayələrini zikr etməyim (xatırlatmağım) sizə ağır gəlirsə, artıq mən Allaha təvəkkül etdim. Bundan sonra siz və (tapındığınız) ortaqlarınız (toplaşın və görəcəyiniz) işə qərar verin. Sonra işiniz sizin üçün kədərə çevrilməsin. Sonra da mənə tətbiq edin (onu yerinə yetirin) və gözləməyin”.
فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ
Fe in tevelleytum fe mâ seeltukum min ecrin, in ecriye illâ alâllâhi ve umirtu en ekûne minel muslimîn(muslimîne).
Əgər dönərsinizsə, sizdən bir ücrət (haqq) da istəmirəm. (Əgər) mənim əcrim (varsa o) yalnız Allaha aiddir. Və mənə təslim olanlardan olmaq əmr olunub.
فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۖ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ
Fe kezzebûhu fe necceynâhu ve men meahu fîl fulki ve cealnâhum halâife ve agraknâlezîne kezzebû bi âyâtinâ, fanzur keyfe kâne âkıbetul munzerîn(munzerîne).
Fəqət onu yalanladılar. Sonra Biz onu və gəmidə onunla bərabər olanları qurtardıq. Və onları xəlifələr etdik və ayələrimizi yalanlayanları (suda) boğduq. Bir gör xəbərdar edilənlərin sonu necə oldu!
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ ۚ كَذَٰلِكَ نَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ الْمُعْتَدِينَ
Summe beasnâ min ba’dihî rusulen ilâ kavmihim fe câûhum bil beyyinâti fe mâ kânû li yu’minû bimâ kezzebû bihî min kabl(kablu), kezâlike natbeu alâ kulûbil mugtedîn(mugtedîne).
Sonra onun arxasınca onların qövmlərinə rəsullar göndərdik. Onlara bəyyinələr (açıq dəlillər) gətirdilər. Bundan əvvəl (hidayət olduqdan sonra fısqa düşüb) onu yalanladıqlarına görə mömin olmadılar. Həddi aşanların qəlblərini bax belə möhürləyərik (tab edərik).
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسَىٰ وَهَارُونَ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ بِآيَاتِنَا فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُجْرِمِينَ
Summe beasnâ min ba’dihim mûsâ ve hârûne ilâ fir’avne ve melâihî bi âyâtinâ festekberû ve kânû kavmen mucrimîn(mucrimîne).
Sonra onların arxasınca Musa və Harunu ayələrimizlə firona və onun əyanlarına göndərdik. Fəqət onlar kibrləndilər. Və mücrim (günahkar) qövm oldular.
فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا إِنَّ هَٰذَا لَسِحْرٌ مُبِينٌ
Fe lemmâ câehumul hakku min indinâ kâlû inne hâzâ le sıhrun mubîn(mubînun).
Beləcə onlara qatımızdan haqq gəldiyi zaman (onlar) dedilər: “Şübhəsiz ki, bu, açıq-aşkar bir sehirdir”.
قَالَ مُوسَىٰ أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَكُمْ ۖ أَسِحْرٌ هَٰذَا وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ
Kâle mûsâ e tekûlûne lil hakkı lemmâ câekum, e sıhrun hâzâ, ve lâ yuflihus sâhırûn(sâhırûne).
Musa (Ə.S) belə dedi: “Sizə haqq gəldiyi zaman onun barəsində: “Bu bir sehrdir” -mi deyirsiniz? Və (halbuki) sehrbazlar (sehr edənlər) fəlaha çatmaz (nicat tapmazlar)”.
قَالُوا أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ
Kâlû e ci’tenâ li telfitenâ ammâ vecednâ aleyhi âbâenâ ve tekûne lekumâl kibriyâu fîl ard(ardı), ve mâ nahnu lekumâ bi mu’minîn(mu’minîne).
Dedilər ki: “Bizi atalarımızın sitayiş etdiyi şeydən (dindən) çevirmək üçün və yer üzündə böyüklük (üstünlük, səltənət) sizin olsun deyə mi bizə gəldiniz? Və biz siz ikinizə iman edən (inanan) deyilik”.
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ائْتُونِي بِكُلِّ سَاحِرٍ عَلِيمٍ
Ve kâle fir’avnu’tûnî bi kulli sâhırin alîm(alîmin).
Və firon dedi: “Bütün bilikli (usta) sehrbazları mənə gətirin!”
فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُوسَىٰ أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ
Fe lemmâ câes seharatu kâle lehum mûsâ elkû mâ entum mulkûn(mulkûne).
Beləcə sehrbazlar gəldiyi zaman Musa (Ə.S) onlara dedi: “Siz atacağınız şeyləri atın”.
فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ ۖ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ
Fe lemmâ elkav kâle mûsâ mâ ci’tum bihis sihr(sihru), innallâhe se yubtiluhu, innallâhe lâ yuslihu amelel mufsidîn(mufsidîne).
Onlar atdıqları zaman Musa (Ə.S) belə dedi: “Sizin gətirdiyiniz şey sehrdir. Şübhəsiz ki, Allah onu batil edəcək”. Şübhəsiz ki, Allah fəsad törədənlərin əməlini islah etməz.
وَيُحِقُّ اللَّهُ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ
Ve yuhikkullâhul hakka bi kelimâtihî ve lev kerihel mucrimûn(mucrimûne).
Və mücrimlər (günahkarlar) istəməsə də, Allah Öz sözləri ilə haqqı yerinə yetirəcək.
فَمَا آمَنَ لِمُوسَىٰ إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلَىٰ خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ ۚ وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ
Fe mâ âmene li mûsâ illâ zurriyyetun min kavmihî alâ havfin min fir’avne ve melâihim en yeftinehum, ve inne fir’avne le âlin fîl ard(ardı) ve innehu le minel musrifîn(musrifîne).
Bundan sonra fironun və onun əyanlarının onları fitnəyə salacağı (onlara işgəncə verəcəyi) qorxusuyla Musa (Ə.S)-ə (öz) qövmündən, zürriyətindən (bir qrup gəncdən) başqası iman etmədi. Və şübhəsiz ki, firon yer üzündə zorba (zalım) idi. Və, həqiqətən, o, həddi aşanlardandı.
وَقَالَ مُوسَىٰ يَا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ
Ve kâle mûsâ yâ kavmi in kuntum âmentum billâhi fe aleyhi tevekkelû in kuntum muslimîn(muslimîne).
Və Musa (Ə.S) belə dedi: “Ey qövmüm! Əgər siz Allaha amənu olub (ölmədən əvvəl Allaha qayıtmağı diləyənlər və Allaha) təslim olanlarsınızsa, artıq Ona (Allaha) təvəkkül edin”.
فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
Fe kâlû alâllâhi tevekkelnâ, rabbenâ lâ tec’alnâ fitneten lil kavmiz zâlimîn(zâlimîne).
Bundan sonra dedilər: “Biz Allaha təvəkkül etdik. Rəbbimiz, bizi zalım qövmə fitnə (mövzusu) etmə”.
وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
Ve neccinâ bi rahmetike minel kavmil kâfirîn(kâfirîne).
Və bizi Öz rəhmətinlə kafirlər qövmündən qurtar.
وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَنْ تَبَوَّآ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ
Ve evhaynâ ilâ mûsâ ve ahîhi en tebevveâ li kavmikumâ bi mısra buyûten vec’alû buyûtekum kıbleten ve ekîmus sâlate, ve beşşiril mu’minîn(mu’minîne).
Musa (Ə.S) və qardaşına vəhy etdik: “Qövmünüz üçün Misirdə evlər tikin və evlərinizi özünüzə qiblə edin və namazı qılın. Və möminləri müjdələ!”
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ ۖ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَىٰ أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ
Ve kâle mûsâ rabbenâ inneke âteyte fir’avne ve melâhu zîneten ve emvâlen fîl hayâtid dunyâ rabbenâ li yudıllû an sebîlike, rabbenâtmis alâ emvâlihim veşdud alâ kulûbihim fe lâ yu’minû hattâ yeravûl azâbel elîm(elîme).
Və Musa (Ə.S) belə dedi: “Rəbbimiz, şübhəsiz ki, Sən firon və onun əyanlarına dünya həyatında zinət (bəzək əşyası) və mallar verdin. Rəbbimiz, (qoy o mallar) onları Sənin yolundan azdırsın! Rəbbimiz, onların mallarını məhv et, onların qəlblərinə sıxıntı ver. Onlar artıq acı əzabı görənə qədər mömin olmazlar”.
قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
Kâle kad ucîbet da’vetukumâ festekîmâ ve lâ tettebi ânni sebîlellezîne lâ ya’lemûn(ya’lemûne).
(Allah Təala) belə buyurdu: “(Hər) ikinizin duas qəbul edilmişdir. Artıq ikiniz də (dini) ayaqda tutun (Allaha çağırmağa davam edin). Bilməyənlərin Məndən (uzaqlaşdıran) yoluna tabe olmayın”.
وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا ۖ حَتَّىٰ إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ
Ve câveznâ bi benî isrâîlel bahre fe etbeahum fir’avnu ve cunûduhu bagyen ve advâ(adven), hattâ izâ edrakehul garaku kâle âmentu ennehu lâ ilâhe illâllezî âmenet bihî benû isrâîle ve ene minel muslimîn(muslimîne).
Biz İsrail oğullarını dənizdən keçirdik. Beləcə firon və onun ordusu zalımcasına və düşməncəsinə onları təqib etdi. (Sular) onu boğacaq səviyyəyə çatdıqda (firon) dedi: “İsrail oğullarının iman etdiyi ilahdan başqa (ilah) olmadığına mən də iman etdim. Və mən (də) müsəlmanlardanam (təslim olanlardanam, İslama girənlərdənəm)”.
آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ
Âl’âne ve kad asayte kablu ve kunte minel mufsidîn(mufsidîne).
İndi (mi) (təslim oldun?) Və sən bundan əvvəl qarşı çıxmışdın. Və sən fəsad törədənlərdən idin.
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً ۚ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ
Fel yevme nuneccîke bi bedenike li tekûne limen halfeke âyeten, ve inne kesîren minen nâsi an âyâtinâ le gâfilûn(gâfilûne).
Beləcə səndən sonrakı nəsillərə bir dəlil (ibrət) olmağın üçün bu gün sənin bədənini xilas edəcəyik. Və insanların çoxu, əlbəttə, ayələrimizdən qafil olanlardır.
وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّىٰ جَاءَهُمُ الْعِلْمُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
Ve lekad bevve’nâ benî isrâîle mubevvee sıdkın ve razaknâhum minet tayyibât(tayyibâti), fe mâhtelefû hattâ câehumul ilmu, inne rabbeke yakdî beynehum yevmel kıyâmeti fî mâ kânû fîhi yahtelifûn(yahtelifûne).
Və and olsun ki, İsrail oğullarını gözəl bir yerdə yerləşdirdik. Və onlara təmiz (halal) olan şeylərdən ruzi verdik. Bundan sonra onlara elm gələnə qədər ixtilafa düşmədilər. Şübhəsiz ki, sənin Rəbbin qiyamət günü ixtilafa düşdükləri şey barəsində onların aralarında hökm verər.
فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
Fe in kunte fî şekkin mimmâ enzelnâ ileyke fes’elillezîne yakraûnel kitâbe min kablike, lekad câekel hakku min rabbike fe lâ tekûnenne minel mumterîn(mumterîne).
Əgər bundan sonra sənə endirdiyimiz şey haqqında şübhə içində olarsansa (şübhə edərsənsə), o zaman səndən öncə kitabı oxuyanlardan soruş. And olsun ki, sənə Rəbbindən haqq gəldi. Elə isə əsla şübhə edənlərdən olma.
وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ
Ve lâ tekûnenne minellezîne kezzebû bi âyâtillâhi fe tekûne minel hâsirîn(hâsirîne).
Və qətiyyən Allahın ayələrini yalanlayanlardan olma. Yoxsa ziyana uğrayanlardan olarsan.
إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ
İnnellezîne hakkat aleyhim kelimetu rabbike lâ yu’minûn(yu’minûne).
Şübhəsiz ki, Rəbbinin sözü onların üzərinə haqq oldu. Onlar mömin olmazlar.
وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ
Ve lev câethum kullu âyetin hattâ yeravûl azâbel elîm(elîme).
Və onlara bütün ayələr gəlsə belə, acı əzabı görənə qədər (mömin olmazlar: ayə 96)
فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَىٰ حِينٍ
Fe lev lâ kânet karyetun âmenet fe nefeahâ îmânuhâ, illâ kavme yûnus(yûnuse), lemmâ âmenû keşefnâ anhum azâbel hızyi fîl hayâtid dunyâ ve metta’nâhum ilâ hîn(hînin).
Bundan sonra olmazdı ki, bir ölkə amənu olaydı, beləcə onun (ölkə xalqının) imanı ona (ölkə xalqına) fayda verəydi? Ancaq Yunusun qövmü amənu olduğu zaman onlardan dünya həyatında alçaldıcı əzabı qaldırdıq və onları faydalandırdıq (dolanışıqlarını təmin etdik).
وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ
Ve lev şâe rabbuke le âmene men fîl ardı kulluhum cemîâ(cemîân), e fe ente tukrihun nâse hattâ yekûnu mu’minîn(mu’minîne).
Və əgər sənin Rəbbin diləsəydi, yer üzündəki insanların hamısı, əlbəttə, toplu şəkildə iman edərdilər. Yoxsa sən insanları mömin(lər) olana qədər zorlayacaqsanmı?
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ
Ve mâ kâne li nefsin en tu’mine illâ bi iznillâh(iznillâhi), ve yec’alur ricse alâllezîne lâ ya’kılûn(ya’kılûne).
Ve Allah’ın izni olmaksızın, bir kimsenin (bir nefsin) mü’min olması (mümkün) olamaz. Ve (Allah), akıl etmeyen kimselerin üzerine ceza (azap) verir.
قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ
Kulinzurû mâzâ fîs semâvâti vel ard(ardı), ve mâ tugnîl âyâtu ven nuzuru an kavmin lâ yu’minûn(yu’minûne).
De ki: “Səmalarda və yer üzündə nə(lər) var bir baxın! Amənu olmayan bir qövmə ayələr (dəlillər) və xəbərdarlıqlar fayda verməz”.
فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ
Fe hel yentezırûne illâ misle eyyâmillezîne halev min kablihim, kul fentezırû innî meakum minel muntezirîn(muntezirîne).
Yoxsa onlardan əvvəl gəlib-keçmiş günlərin bənzərinimi gözləyirlər? De: “Artıq gözləyin, şübhəsiz ki, mən də sizinlə bərabər gözləyənlərdənəm”.
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا ۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ
Summe nuneccî rusulenâ vellezîne âmenû kezâlike, hakkan aleynâ nuncil mu’minîn(mu’minîne).
Sonra Biz rəsullarımızı və amənu olanları beləcə qurtararıq. Möminləri qurtarmaq üzərimizə bir borcdur.
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي فَلَا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
Kul yâ eyyuhân nâsu in kuntum fî şekkin min dînî,fe lâ a’budullezîne ta’budûne min dûnillâhi, ve lâkin a’budullâhellezî yeteveffâkum, ve umirtu en ekûne minel mu’minîn(mu’minîne).
De ki: “Ey insanlar! Əgər mənim dinimdən (dinim haqqında) şübhə içindəsinizsə, (bilin ki) mən sizin Allahdan başqa tapındıqlarınıza tapınmaram. Və lakin sizin canınızı alacaq Allaha qulluq edərəm. Və mənə möminlərdən olmaq əmr olundu”.
وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
Ve en ekim vecheke lid dîni hanîfâ, ve lâ tekûnenne minel muşrikîn(muşrikîne).
Və üzünü hənif olaraq dinə yönəlt. Və qətiyyən müşriklərdən olma!
وَلَا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِنَ الظَّالِمِينَ
Ve lâ ted’u min dûnillâhi mâ lâ yenfeuke ve lâ yadurruke, fe in fealte fe inneke izen minez zâlimîn(zâlimîne).
Allahdan başqa sənə bir fayda və zərər verməyən şeylərə dua etmə. Bundan sonra əgər elə edərsənsə, o zaman sən, şübhəsiz ki, zalımlardan olarsan.
وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ ۚ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
Ve in yemseskallâhu bidurrin fe lâ kâşife lehu illâ huve, ve in yuridke bi hayrin fe lâ râdde li fadlihi, yusîbu bihî men yeşâu min ibâdihi, ve huvel gafûrur rahîm(rahîmu).
Və əgər Allah sənə bir zərər (darlıq) toxundursa, artıq onu Ondan (Allahdan) başqa heç kim aradan qaldıra bilməz. Və əgər sənin üçün bir xeyir diləsə, o təqdirdə Onun fəzlini heç kim geri qaytara bilməz. Onu qullarından dilədiyinə verər. Və O, Qafurdur (günahları savaba çevirəndir), Rəhimdir (rəhmət nurunun sahibidir).
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ
Kul yâ eyyuhân nâsu kad câekumul hakku min rabbikum, fe men ihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsihi, ve men dalle fe innemâ yadıllu aleyhâ, ve mâ ene aleykum bi vekîl(vekîlin).
De ki: “Ey insanlar, Rəbbinizdən sizə haqq gəlmişdir! Kim hidayət oldusa (həyatda ikən Allaha qayıtdısa), şübhəsiz ki, öz nəfsi üçün hidayət olar (həyatda ikən Allaha qayıdar). Və kim dəlalətdə qaldısa, ancaq öz əleyhinə dəlalətdə qalar (buna görə özü məsuliyyət daşıyır). Və mən sizin vəkiliniz deyiləm”.
وَاتَّبِعْ مَا يُوحَىٰ إِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتَّىٰ يَحْكُمَ اللَّهُ ۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ
Vettebi’ mâ yûhâ ileyke vasbir hattâ yahkumallâhu, ve huve hayrul hâkimîn(hâkimîne).
Və sənə vəhy olunan şeyə tabe ol! Və Allah hökm verənə qədər səbr et! Və O, hökm verənlərin ən xeyirlisidir.