الر ۚ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ
Elif lâm râ tilke âyâtul kitâbil mubîn(mubîni).
Əlif, Ləm, Ra. Bunlar açıqlanmış Kitabın ayələridir.
Surə 12
12/YUSİF
Görünüş
إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
İnnâ enzelnâhu kur’ânen arabiyyen leallekum ta’kılûn(ta’kılûne).
Şübhəsiz ki, Biz onu ərəbcə Quran olaraq nazil etdik ki, bəlkə beləcə ağıl edəsiniz.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَٰذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ
Nahnu nakussu aleyke ahsenel kasası bimâ evhaynâ ileyke hâzâl kur’âne ve in kunte min kablihî le minel gâfilîn(gâfilîne).
Sənə vəhy etdiyimiz bu Quran ilə sənə ən gözəl qissələri danışırıq. Halbuki sən ondan əvvəl, əlbəttə, qafillərdən idin.
إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ
İz kâle yûsufu li ebîhi yâ ebeti innî raeytu ehade aşera kevkeben veş şemse vel kamere raeytuhum lî sâcidîn(sâcidîne).
Yusif (Ə.S) atasına belə demişdi: “Atacan, həqiqətən, mən on bir ulduz, günəş və ay gördüm. Onların mənə səcdə etdiyini gördüm”.
قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَىٰ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا ۖ إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ
Kâle yâ buneyye lâ taksus ru’yâke alâ ihvetike fe yekîdû leke keydâ(keyden), inneş şeytâne lil insâni aduvvun mubîn(mubînun).
(Atası) belə dedi: “Ey oğlum, yuxunu qardaşlarına danışma! O zaman (danışdığın təqdirdə) sənə tələ qurarlar. Şübhəsiz ki, şeytan insana açıq-aşkar düşməndir”.
وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَىٰ آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَىٰ أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Ve kezâlike yectebîke rabbuke ve yuallimuke min te’vîlil ehâdîsi, ve yutimmu ni’metehu aleyke ve alâ âli ya’kûbe kemâ etemmehâ alâ ebeveyke min kablu ibrâhîme ve ishâk(ishâke), inne rabbeke alîmun hakîm(hakîmun).
Və beləcə Rəbbin səni seçəcək və sözlərin (hadisələrin) yozumunu (izahını) sənə öyrədəcək. Bundan əvvəl ataların İbrahim (Ə.S)-ə və İshaq (Ə.S)-ə (nemətini) tamamladığı kimi sənə və Yaqub (Ə.S)-in ailəsinə də nemətini tamamlayacaq. Şübhəsiz ki, sənin Rəbbin Alimdir (ən yaxşı biləndir), Hakimdir (hökm verən və hikmət sahibidir).
لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ
Lekad kâne fî yûsufe ve ihvetihî âyâtun lis sâilîn(sâilîne).
And olsun ki, soruşanlar üçün Yusif və qardaşlarında ayələr (ibrətlər) var.
إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَىٰ أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
İz kâlû le yûsufu ve ahûhu ehabbu ilâ ebînâ minnâ ve nahnu usbetun, inne ebânâ le fî dalâlin mubîn(mubînin).
Onlar demişdilər: “Həqiqətən də, Yusif və qardaşı atamıza bizdən daha əzizdir. Və biz bir dəstəyik. Şübhəsiz ki, atamız, həqiqətən, açıq-aşkar bir yanılma içindədir”.
اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَتَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ
Uktulû yûsufe evitrahûhu ardan yahlu lekum vechu ebîkum ve tekûnû min ba’dihî kavmen sâlihîn(sâlihîne).
Yusifi öldürün və ya onu bir yerə atın. Atanızın üzü sizə dost olsun (atanızın sevgisi sizə qalsın). Və bundan sonra salehlər topluluğu olun.
قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ إِنْ كُنْتُمْ فَاعِلِينَ
Kâle kâilun minhum lâ taktulû yûsufe ve elkûhu fî gayâbetil cubbi yeltekıthu ba’dus seyyârati in kuntum fâilîn(fâilîne).
Aralarından bir sözçü (danışan) belə dedi: “Yusifi öldürməyin. Əgər (ona) bir şey edəcəksinizsə, (onda) onu quyunun dibinə atın. Bir yolçu karvanı onu tapar”.
قَالُوا يَا أَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ
Kâlû yâ ebânâ mâ leke lâ te’mennâ alâ yûsufe ve innâ lehu le nâsıhûn(le nâsıhûne).
Onlar dedilər: “Ey atamız! Sənə nə olub? Yusif (barəsində) bizə etibar etmirsən. Və şübhəsiz ki, biz onun yaxşılığını istəyənlərik”.
أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
Ersilhu meanâ gaden yerta’ ve yel’ab ve innâ lehu le hâfizûn(le hâfizûne).
Sabah onu bizimlə göndər. Doyunca yesin və oynasın. Və şübhəsiz ki, biz onu mühafizə edənlərik (qoruyanlarıq).
قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَأَخَافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَأَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ
Kâle innî le yahzununî en tezhebû bihî ve ehâfu en ye’kulehuz zi’bu ve entum anhu gâfilûn(gâfilûne).
(Atası) belə dedi: “Onunla getməyiniz (onu da özünüzlə aparmağınız), şübhəsiz ki, məni, həqiqətən də, kədərləndirər. Və siz ondan xəbərsizkən (başınız qarışıq ikən) onu bir qurdun yeməsindən qorxuram”.
قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ
Kâlû le in ekelehuz zi’bu ve nahnu usbetun innâ izen le hâsirûn(le hâsirûne).
Onlar dedilər: “Və biz, həqiqətən, güclü bir dəstə olduğumuz halda, əgər onu qurd yeyərsə, o zaman biz ziyana uğrayanlardan olarıq”.
فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
Fe lemmâ zehebû bihî ve ecmeû en yec’alûhu fî gayâbetil cubb(cubbi), ve evhaynâ ileyhi le tunebbiennehum bi emrihim hâzâ ve hum lâ yeş’urûn(yeş’urûne).
Beləcə hamısı birlikdə onu quyunun dibinə atmaq üçün götürüb apardıqları zaman Biz ona (Yusifə belə) vəhy etdik: “Onlar fərqində olmadıqları halda onlara bu etdiklərini mütləq xəbər verəcəksən”.
وَجَاءُوا أَبَاهُمْ عِشَاءً يَبْكُونَ
Ve câû ebâhum işâen yebkûn(yebkûne).
Və işa vaxtı ağlayaraq atalarının yanına gəldilər.
قَالُوا يَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ ۖ وَمَا أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ
Kâlû yâ ebânâ innâ zehebnâ nestebiku ve tereknâ yûsufe inde metâınâ fe ekelehuz zi’bu, ve mâ ente bi mu’minin lenâ ve lev kunnâ sâdikîn(sâdikîne).
Onlar dedilər: “Ey atamız! Biz Yusifi əşyalarımızın yanında qoyub yarışmaq üçün getdik. O əsnada onu qurd yedi. Biz doğru danışsaq belə, sən bizə inanmayacaqsan”.
وَجَاءُوا عَلَىٰ قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ ۚ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا ۖ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
Ve câû alâ kamîsıhî bi demin kezib(kezibin), kâle bel sevvelet lekum enfusukum emrâ(emren), fe sabrun cemîl(cemîlun), vallâhul musteânu alâ mâ tasıfûn(tasıfûne).
Və üstündə saxta qan ləkəsi olan köynəyi gətirdilər. O (atası belə) dedi: “Xeyr! Sizi nəfsiniz bir işə sövq etdi. Artıq bundan sonra (mənim üzərimə düşən sadəcə) gözəl (bir) səbrdir. Söylədiklərinizin müqabilində istianə (kömək) istəniləsi (sadəcə) Allahdır”.
وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ فَأَدْلَىٰ دَلْوَهُ ۖ قَالَ يَا بُشْرَىٰ هَٰذَا غُلَامٌ ۚ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ
Ve câet seyyâratun fe erselû vâridehum fe adlâ delvehu, kâle yâ buşrâ hâzâ gulâm(gulâmun), ve eserrûhu bidâaten, vallâhu alîmun bi mâ ya’melûn(ya’melûne).
Və bir yolçu karvanı gəldi. Sonra da suçularını (quyuya) göndərdilər. Beləcə (suçu) su qabını (quyuya) saldı. O dedi: “Müjdə! Bu, bir oğlan uşağıdır”. Onu ticarət malı kimi götürüb gizlətdilər. Və Allah (onların nə) etdiklərini ən yaxşı biləndir.
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ وَكَانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ
Ve şerevhu bi semenin bahsin derâhime ma’dûdetin, ve kânû fîhi minez zâhidîn(zâhidîne).
Və onu (Yusifi) cüzi bir qiymətə, bir neçə dirhəmə satdılar. Çünki ona qarşı zahidlərdən idilər (ona qiymət vermirdilər).
وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَىٰ أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا ۚ وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ ۚ وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰ أَمْرِهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Ve kâlellezîşterâhu min mısra limraetihî ekrimî mesvâhu asâ en yenfeanâ ev nettehizehu veledâ(veleden), ve kezâlike mekkennâ li yûsufe fîl ardı ve li nuallimehu min te’vîlil ehâdîs(ehâdîsi), vallâhu gâlibun alâ emrihî ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemun(ya’lemune).
Misirdə onu alan şəxs xanımına belə dedi: “Onun qalacağı yeri xüsusi diqqət göstərərək hazırla (ona qarşı kərim ol). Bəlkə bizə faydası oldu və ya (bəlkə də) onu oğulluğa götürdük”. Və beləcə ona hədislərin (hadisələrin, sözlərin) yozumunu (izahını) öyrətmək üçün Yusifi yer üzündə yerləşdirdik. Və Allah əmrində qalib olandır, ancaq insanların çoxu bilməz.
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
Ve lemmâ belega eşuddehû âteynâhu hukmen ve ilmâ(ilmen), ve kezâlike neczîl muhsinîn(muhsinîne)."
Və ən qüvvətli çağına (həddi-büluğa) çatanda ona hökm (hikmət) və elm verdik. Muhsinləri bax belə mükafatlandırarıq.
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۚ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ ۖ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
Ve râvedethulletî huve fî beytihâ an nefsihî ve gallekatil ebvâbe ve kâlet heyte leke, kâle maâzallâhi innehu rabbî ahsene mesvây(mesvâye), innehu lâ yuflihuz zâlimûn(zâlimûne).
Evində qaldığı qadın ondan kam almaq (onunla birlikdə olmaq) istədi. Qapıları möhkəm-möhkəm bağlayıb dedi: “Buyur gəl, sənin üçünəm…” O (Yusif də) belə dedi: “Allaha sığınıram. O, mənim Rəbbimdir. Məni ən gözəl şəkildə yerləşdirdi. Şübhəsiz ki, zalımlar fəlaha çatmazlar (nicat tapmazlar)”.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ ۖ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَىٰ بُرْهَانَ رَبِّهِ ۚ كَذَٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ ۚ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ
Ve lekad hemmet bihî ve hemme bihâ, lev lâ en raâ burhâne rabbihi, kezâlike li nasrife anhus sûe vel fahşâe, innehu min ibâdinâl muhlesîn(muhlesîne).
Və and olsun ki, (qadın) onu arzuladı. Əgər Rəbbinin dəlilini görməsəydi, O (Yusif (Ə.S)) də onu arzulamışdı. Onu pislikdən və föhşdən (zinadan) bax belə uzaqlaşdırarıq. Şübhəsiz ki, o müxlis qullarımızdandır (bütün təslimləri edənlərdəndir).
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ ۚ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلَّا أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
Vestebekâl bâbe ve kaddet kamîsahu min duburin ve elfeyâ seyyidehâ ledâl bâb(bâbi), kâlet mâ cezâu men erâde bi ehlike sûen illâ en yuscene ev azâbun elîm(elîmun).
Və ikisi də qapıya tərəf qaçdılar. (Qadın) onun köynəyini arxadan (dartaraq) cırdı. Və qapının yanında onun (qadının) ağası (əri) ilə qarşılaşdılar. Və (qadın) belə dedi: “Sənin ailənə pislik etmək istəyənin cəzası zindana atılmaqdan və ya acı (bir) əzabdan başqa nə ola bilər ki?!”
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي ۚ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ
Kâle hiye râvedetnî an nefsî ve şehide şâhidun min ehlihâ, in kâne kamîsuhu kudde min kubulin fe sadakat ve huve minel kâzibîn(kâzibîne).
(Yusif belə) dedi: “O mənə sahib olmaq (mənimlə birlikdə olmaq) istədi”. Onun (qadının) ailəsindən bir şahid şahidlik etdi: “Əgər onun köynəyi öndən cırılıbsa, onda o (xanım) düz deyir və o (kişi) yalançılardandır.
وَإِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصَّادِقِينَ
Ve in kâne kamîsuhu kudde min duburin fe kezebet ve huve mines sâdikîn(sâdikîne).
Və əgər onun köynəyi arxadan cırılıbsa, o (qadın) yalan deyir və o (kişi) doğru danışanlardandır”.
فَلَمَّا رَأَىٰ قَمِيصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۖ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ
Fe lemmâ raâ kamîsahu kudde min duburin kâle innehu min keydikun(kunne), inne keydekunne azîm(azîmun).
Beləcə onun köynəyinin arxadan cırıldığını gördükdə (qadının əri) belə dedi: “Şübhəsiz ki, bu, sizin tələnizdir (hiylənizdir). Sizin tələniz (hiyləniz), həqiqətən, böyükdür.
يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَٰذَا ۚ وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ ۖ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ
Yûsufu a’rıd an hâzâ vestagfirî li zenbiki, inneki kunti minel hâtıîn(hâtıîne).
Yusif, sən ondan (Züleyxadan) üz çevir. Və sən də (qadın) günahın üçün məğfirət (günahlarının savaba çevrilməsini) dilə. Şübhəsiz ki, sən qəsdən günah işləyənlərdən oldun”.
وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ ۖ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ۖ إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
Ve kâle nisvetun fîl medînetimraetul azîzi turâvidu fetâhâ an nefsihî, kad şegafehâ hubbâ(hubben), innâ le nerâhâ fî dalâlin mubîn(mubînin).
Şəhərdəki qadınlar (belə) dedilər: “Əzizin (vəzirin) xanımı əmrində olan gənc dəliqanlını (köləsini) əldə etmək istəyir. Eşqi onun qəlbinə düşüb. Biz, həqiqətən, onu açıq-aşkar bir azğınlıqda görürük”.
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَآتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ سِكِّينًا وَقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۖ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا هَٰذَا بَشَرًا إِنْ هَٰذَا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ
Fe lemmâ semiat bi mekrihinne erselet ileyhinne ve a’tedet lehunne muttekeen ve âtet kulle vâhidetin minhunne sikkînen ve kâletihruc aleyhinn(aleyhinne), fe lemmâ raeynehû ekbernehu ve katta’ne eydiyehunne ve kulne hâşe lillâhi mâ hâzâ beşerâ(beşeren),in hâzâ illâ melekun kerîm(kerîmun).
(Züleyxa qadınların) onun dedi-qodusunu etdiklərini eşidəndə onlara (bir dəvətçi) göndərdi. Və onlara üzbəüz oturacaqları yer hazırladı. Onların hər birinə (meyvə soymaları üçün) bir bıçaq verdi. Və (Yusifə): “Onların (qadınların) qarşısına çıx!” -dedi. Beləcə onu görəndə ona heyran oldular və əllərini kəsdilər. Və dedilər: “Aman Allah, bu ki bir bəşər deyil! Bu ancaq kərim (üstün bir) mələkdir”.
قَالَتْ فَذَٰلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ ۖ وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ ۖ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ
Kâlet fe zâlikunnellezî lumtunnenî fîhi, ve lekad râvedtuhu an nefsihî festa’sam(festa’same), ve le in lem yef’al mâ âmuruhu le yuscenenne ve le yekûnen mines sâgırîn(sâgırîne).
(Züleyxa) belə dedi: “Barəsində məni qınadığınız şəxs bax budur! And içirəm ki, onun nəfsini əldə etmək istədim. Fəqət o, qətiyyətlə çəkindi. Və əgər ona əmr etdiyim şeyi etməzsə, mütləq zindana atılacaq və alçalanlardan olacaq”.
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ ۖ وَإِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنَ الْجَاهِلِينَ
Kâle rabbis sicnu ehabbu ileyye mimmâ yed’ûnenî ileyhi, ve illâ tasrif annî keydehunne asbu ileyhinne ve ekun minel câhilîn(câhilîne).
(Yusif (Ə.S)) belə dedi: “Rəbbim! Zindan mənə məni dəvət etdikləri şeydən daha xoşdur. Onların (qadınların) hiyləsini məndən uzaqlaşdırmasan, onlara meyl edər və cahillərdən olaram”.
فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
Festecâbe lehu rabbuhu fe sarafe anhu keydehunn(keydehunne), innehu huves semîul alîm(alîmu).
O vaxt Rəbbi onun duasını qəbul etdi. Beləcə onların hiyləsini ondan uzaqlaşdırdı. Şübhəsiz ki, O, ən yaxşı eşidən və ən yaxşı biləndir.
ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَأَوُا الْآيَاتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتَّىٰ حِينٍ
Summe bedâlehum min ba’di mâ raevul âyâti le yescununnehu hattâ hîn(hînin).
Dəlilləri gördükdən sonra onu hökmən bir müddətlik (dedi-qodu kəsilənədək) zindana atmağı uyğun gördülər.
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيَانِ ۖ قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا ۖ وَقَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۖ نَبِّئْنَا بِتَأْوِيلِهِ ۖ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
Ve dehale meahus sicne feteyâni, kâle ehaduhumâ innî erânî a’sıru hamrâ(hamren), ve kâlel âharu innî erânî ahmilu fevka ra’sî hubzen te’kulut tayru minhu, nebbi’nâ bi te’vîlihî, innâ nerâke minel muhsinîn(muhsinîne).
Və onunla birlikdə iki gənc oğlan (də) zindana girdi. Onlardan biri belə dedi: “Şübhəsiz ki, mən (yuxuda) özümü üzüm sıxarkən görürəm”. Və digəri (də) belə dedi: “Mən (də) başımın üstündə çörək apardığımı, quşların (da) ondan yediyini görürəm. Bizə onun (yuxumuzun) yozumunu xəbər ver (de). Şübhəsiz ki, biz sənin muhsinlərdən olduğunu (çox bilikli olduğunu) görürük”.
قَالَ لَا يَأْتِيكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقَانِهِ إِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيلِهِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُمَا ۚ ذَٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي ۚ إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ
Kâle lâ ye’tikumâ taâmun turzekânihî illâ nebbe’tukumâ bi te’vîlihî kable en ye’tiyekumâ, zâlikumâ mimmâ allemenî rabbî, innî teraktu millete kavmin lâ yu’minûne billâhi ve hum bil âhiratihum kâfirûn(kâfirûne).
Yusif (Ə.S) belə dedi: “Sizə ruzi olaraq elə bir təam gəlməz ki, o gəlməmişdən əvvəl sizə onun yozumunu (açıqlamasını) xəbər verməyim. Bax bunların ikisi (də) Rəbbimin mənə öyrətdiklərindəndir. Həqiqətən, mən Allaha iman etməyən və öz axirətlərini (ruhlarını Allaha qaytarmağı) inkar edən bir qövmün dinini tərk etdim.
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ ۚ مَا كَانَ لَنَا أَنْ نُشْرِكَ بِاللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ذَٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
Vetteba’tu millete âbâî ibrâhîme ve ishâka ve ya’kûb(ya’kûbe), mâ kâne lenâ en nuşrike billâhi min şey’in, zâlike min fadlillâhi aleynâ ve alân nâsi ve lâkinne ekseren nâsi lâ yeşkurûn(yeşkurûne).
Və mən atalarım İbrahim (Ə.S), İshaq (Ə.S) və Yaqub (Ə.S)-in dininə tabe oldum. Biz Allaha heç nəyi ortaq qoşmarıq. Bax bu, bizə və insanlara Allahın fəzlindəndir. Fəqət insanların çoxu şükr etməz.
يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ
Yâ sâhibeyis sicni e erbâbun muteferrikûne hayrun emillâhul vâhıdul kahhâr(kahhâru).
Ey zindan yoldaşlarım! Ayrı-ayrı Rəblərmi daha xeyrlidir, yoxsa Vahid (tək) olan, Qahhar (qəhr edən, hakim və qalib) olan Allahmı?
مَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْمَاءً سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۚ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Mâ ta’budûne min dûnihî illâ esmâen semmeytumûhâ entum ve âbâukum mâ enzelallâhu bihâ min sultân(sultânin), inil hukmu illâ lillâh(lillâhi), emere ellâ ta’budû illâ iyyâhu, zâliked dînul kayyimu ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).
Sizin ondan başqa ibadət etdikləriniz (bütlər) sizin və atalarınızın qoyduğu adlardan (bütlərdən) başqa bir şey deyil. Allah onlara heç bir dəlil endirməmişdir. Hökm isə ancaq Allaha aiddir. Sizə Ondan başqasına ibadət etməməyinizi əmr etdi. Bax bu, qayyum (Adəm (Ə.S)-dən qiyamətə qədər davam edəcək) dindir. Və lakin insanların çoxu bilməz.
يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا ۖ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ ۚ قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ
Yâ sâhıbeyis sicni emmâ ehadukumâ fe yeskî rabbehu hamrâ(hamren), ve emmâl âharu fe yuslebu fe te’kulut tayru min ra’sihî, kudiyel emrullezî fîhi testeftiyâni.
Ey zindan yoldaşlarım! Bundan sonra ikinizdən biri ağasına şərab süzəcək (saqiliyə davam edəcək), digəri isə asılacaq. Beləcə quşlar onun başından (dimdikləyərək) yeyəcək. İkinizin də haqqında yozumunu (fətvasını) istədiyiniz iş (bu şəkildə) qətiləşmişdir”.
وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ
Ve kâle lillezî zanne ennehu nâcin minhumâzkurnî inde rabbike fe ensâhuş şeytânu zikre rabbihî fe lebise fîs sicni bid’a sinîn(sinîne).
Və onlardan qurtulacağını bildiyi kimsəyə dedi: “Ağanın yanında məni (də) an”. Fəqət şeytan ona onu (Yusifi) ağasına xatırlatmağı unutdurdu. Beləcə (Yusif) bir neçə il zindanda qaldı.
وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَىٰ سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ ۖ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ
Ve kâlel meliku innî erâ seb’a bakarâtin simânin ye’kuluhunne seb’un icâfun ve seb’a sunbulâtin hudrin ve uhara yâbisât (yâbisâtin), yâ eyyuhâl meleu eftûnî fî ru’yâye in kuntum lir ru’yâ ta’burûn(ta’burûne).
Və Məlik belə dedi: “Mən, həqiqətən, (yuxuda) yeddi zəif inəyin yeddi kök inəyi yediyini görürəm. Və yeddi yaşıl sünbül və digərlərinin də quruduğunu görürəm. Ey (qövmün) əyanları! Əgər siz yuxu yoza bilirsinizsə, mənim yuxumu yozun”.
قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ ۖ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ
Kâlû adgâsu ahlâm(ahlâmin), ve mâ nahnu bi te’vîlil ahlâmi bi âlimîn(âlimîne).
Onlar dedilər: “(Bunlar) qarmaqarışıq yuxulardır. Biz belə yuxuların yozumunu bilən deyilik”.
وَقَالَ الَّذِي نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ
Ve kâlellezî necâ minhumâ veddekere ba’de ummetin ene unebbiukum bi te’vîlihî fe ersilûni.
O iki nəfərdən qurtulmuş olanı (unutduğu şeyi) xatırladı və (belə) dedi: “Mən sizə bir müddətdən sonra onun yozumunu xəbər verəcəm. Məni dərhal göndərin”.
يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ
Yûsufu eyyuhâs sıddîku eftinâ fî seb’ı bakarâtin simânin ye’kuluhunne seb’un icâfun ve seb’ı sunbulâtin hudrin ve uhare yâbisâtin, leallî erciu ilân nâsi leallehum ya’lemûn(ya’lemûne).
(O dedi): “Yusif, ey sıddıq (sadiq)! Yeddi kök inək, onları yeyən yeddi zəif (inək) və yeddi (ədəd) yaşıl sünbül və qurumuş olan digərləri haqqında bizə yozum ver. Ümid edirəm ki, beləcə mən insanların yanına qayıdam, beləliklə, onlar da (səni və röyanın mənasını) öyrənələr”.
قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ
Kâle tezraûne seb’a sinîne deebâ(deeben), fe mâ hasadtum fe zerûhu fî sunbulihî illâ kalîlen mimmâ te’kulûn(te’kulûne).
O dedi: “Əvvəlki kimi yeddi il əkin əkin. Bundan sonra biçdiklərinizi, yediyiniz az bir hissə istisna olmaqla, sünbülündə saxlayın.
ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ
Summe ye’tî min ba’di zâlike seb’un şidâdun ye’kulne mâ kaddemtum lehunne illâ kalîlen mimmâ tuhsinûn(tuhsinûne).
Bundan bir müddət sonra 7 ağır il (qıtlıq ili) gələcək. Tədarük etdiklərinizin az bir hissəsi istisna olmaqla, onlar üçün əvvəlcədən (yığıb) saxladıqlarınızı yeyəcəklər.
ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ
Summe ye’tî min ba’di zâlike âmun fîhi yugâsun nâsu ve fîhi ya’sırûn(ya’sırûne).
Bundan sonra içində insanlar üçün bol məhsul olan bir il gələcək və o il də meyvələrin şirəsini sıxacaqlar”.
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ ۖ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَىٰ رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ ۚ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ
Ve kâlel meliku’tûnî bihî, fe lemmâ câehur resûlu kâlerci’ ilâ rabbike fes’elhu mâ bâlun nisvetillâtî katta’ne eydiyehunn(eydiyehunne), inne rabbî bi keydihinne alîm(alîmun).
Və Məlik dedi: “Onu mənə gətirin”. Beləcə ona rəsul (elçi) gəldiyi zaman Yusif (Ə.S) dedi: “Ağanın yanına qayıt və ondan soruş gör ki, əllərini kəsən qadınların halı (vəziyyəti) necədir? Şübhəsiz ki, Rəbbim onların hiylələrini ən yaxşı biləndir”.
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ ۚ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ ۚ قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ
Kâle mâ hatbukunne iz râvedtunne yûsufe an nefsihî, kulne hâşe lillâhi mâ alimnâ aleyhi min sûin, kâletimraetul azîzil âne hashasal hakku ene râvedtuhu an nefsihî ve innehu le mines sâdikîn(sâdikîne).
O (məlik) dedi: “Yusifi əldə etmək istədiyiniz zaman danışdığınız məsələ nə idi?” Onlar (qadınlar) belə dedilər: “Haşa! Allah haqqı biz ondan bir pislik görmədik”. Əzizin (vəzirin) arvadı isə dedi: “İndi haqq (gizliykən) aşikar oldu. Mən onun nəfsindən kam almaq istədim. Şübhəsiz ki, o sadiqlərdəndir”.
ذَٰلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ
Zâlike li ya’leme ennî lem ehunhu bil gaybi ve ennallâhe lâ yehdî keydel hâinîn(hâinîne).
(Yusif xəbər gətirənə dedi ki): “Bax bu, mənim onun (sahibimin) yoxluğunda ona (sahibimə) xəyanət etmədiyimi və Allahın xəyanət edənlərin hiyləsinə yol vermədiyini bilmələri üçündür.
وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي ۚ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي ۚ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ
Ve mâ uberriu nefsî, innen nefse le emmâretun bis sûi illâ mâ rahime rabbî, inne rabbî gafûrun rahîm(rahîmun).
Və mən nəfsimi təmizə çıxara bilmərəm. Şübhəsiz ki, nəfs mütləq şərri (pisliyi) əmr edər. Rəbbimin Rəhim əsmasıyla təcəlli etdiyi (nəfslərdən) başqa. Şübhəsiz ki, Rəbbim məğfirət edəndir (günahları savaba çevirəndir). Rəhimdir (rəhmət nurunu göndərən və mərhəmət edəndir)”.
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي ۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ
Ve kâlel meliku’tûnî bihî estahlishu li nefsî, fe lemmâ kellemehu kâle innekel yevme ledeynâ mekînun emîn(emînun).
Və məlik belə dedi: “Onu mənə gətirin! Onu özüm üçün seçdim”. Onunla danışdığı zaman dedi: “Şübhəsiz ki, sən bu gün bizim yanımızda yüksək məqam sahibisən, əmin (etibarlı) bir adamsan”.
قَالَ اجْعَلْنِي عَلَىٰ خَزَائِنِ الْأَرْضِ ۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ
Kâlec’alnî alâ hazâinil ard(ardı), innî hafîzun alîm(alîmun).
(Yusif (Ə.S)) belə dedi: “Məni bu yerin xəzinələrinin başına (məmur) təyin et! Şübhəsiz ki, mən yaxşı qoruyan, yaxşı bilənəm”.
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاءُ ۚ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَشَاءُ ۖ وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
Ve kezâlike mekkennâ li yûsufe fîl ard(ardı), yetebevveu minhâ haysu yeşâu, nusîbu bi rahmetinâ men neşâu ve lâ nudîu ecrel muhsinîn(muhsinîne).
Və beləcə Yusuf (Ə.S)-i yer üzündə yerləşdirdik (məqam sahibi etdik). Onun (yer üzünün) istədiyi yerinə yerləşdi. (Biz) istədiyimiz kimsəyə rəhmətimizi göndərərik. Və Biz muhsinlərin mükafatını zay etmərik.
وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ
Ve le ecrul âhırati hayrun lillezîne âmenû ve kânû yettekûn(yettekûne).
Və sözsüz ki, amənu olanlar (həyatda ikən Allaha qayıtmağı diləyənlər) üçün axirətin (ruhu həyatda ikən Allaha qaytarmağın) mükafatı daha xeyirlidir. Və onlar təqva (mənəvi zireh) sahibi olmuşlar.
Ve onlar takva sahibi olmuşlardır.
وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ
Ve câe ihvetu yûsufe fe dehalû aleyhi fe arafehum ve hum lehu munkirûn(munkirûne).
Və Yusif (Ə.S)-in qardaşları gəldilər və onun yanına (hüzuruna) girdilər. Onlar onu (Yusifi) tanımadıqları halda, o (Yusif), onları dərhal tanıdı.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ ۚ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ
Ve lemmâ cehhezehum bi cehâzihim kâle’tûnî bi ahin lekum min ebîkum, e lâ terevne ennî ûfîl keyle ve ene hayrul munzilîn(munzilîne).
Və onların dünyalıq (ərzaq) yüklərini hazırladığı zaman belə dedi: “Atabir qardaşınızı mənim yanıma gətirin. Məgər görmüsünüzmü ki, mən ölçüyə tam riayət edirəm? Və mən ikram edənlərin ən xeyrlisiyəm.
فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِي وَلَا تَقْرَبُونِ
Fe in lem te’tûnî bihî fe lâ keyle lekum indî ve lâ takrabûni.
Əgər onu yanıma gətirməsəniz, o təqdirdə məndə sizin üçün bir ölçü qabı belə ərzaq yoxdur. Və bir daha yanıma gəlməyin (mənə yaxınlaşmayın)”.
قَالُوا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ أَبَاهُ وَإِنَّا لَفَاعِلُونَ
Kâlû se nurâvidu anhu ebâhu ve innâ le fâ’ilûn(fâ’ilûne).
Onlar dedilər: “Onu atasından istəməyə çalışacağıq. Və biz bunu mütləq edərik”.
وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ اجْعَلُوا بِضَاعَتَهُمْ فِي رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَهَا إِذَا انْقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
Ve kâle li fityânihic’alû bidâatehum fî rihâlihim, leallehum ya’rifûnehâ izânkalebû ilâ ehlihim leallehum yerci’ûn(yerci’ûne).
Adamlarına belə dedi: “Onların sərmayələrini (taxıl əvəzində verdikləri pul və ya malı) yüklərinin içinə qoyun ki, bəlkə ailələrinin yanına qayıdanda onu görələr (tanıyalar) və beləcə geri qayıdalar”.
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَىٰ أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
Fe lemmâ raceû ilâ ebîhim kâlû yâ ebânâ munia minnâl keylu fe ersil meanâ ehânâ nektel ve innâ lehu le hâfizûn(hâfizûne).
Beləcə ailələrinin yanına qayıdanda (atalarına) belə dedilər: “Ey ata! Bizə ərzaq verilməsi qadağan edildi. Artıq qardaşımızı bizimlə göndər ki, biz ölçüylə (ərzaq) alaq. Şübhəsiz ki, biz onu, əlbəttə, qoruyacağıq”.
قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَىٰ أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ ۖ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا ۖ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
Kâle hel âmenukum aleyhi illâ kemâ emintukum alâ ahîhi min kabl(kablu), fallâhu hayrun hâfizâ(hâfizen) ve huve erhamur râhimîn(râhimîne).
O (Yaqub (Ə.S) belə) dedi: “Lakin bundan əvvəl onun qardaşını (Yusifi) sizə etibar etdiyim kimi heç onu da sizə etibar edərəmmi? Fəqət Allah qoruyucuların ən xeyrlisidir və O, rəhm edənlərin (də) ən rəhmlisidir”.
وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ ۖ قَالُوا يَا أَبَانَا مَا نَبْغِي ۖ هَٰذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا ۖ وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ۖ ذَٰلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ
Ve lemmâ fetahû metâahum vecedû bidâatehum ruddet ileyhim, kâlû yâ ebânâ mâ nebgî, hâzihî bidâatunâ ruddet ileynâ, ve nemîru ehlenâ ve nahfazu ehânâ ve nezdâdu keyle beîr (beîrin), zâlike keylun yesîr(yesîrun).
Və yüklərini (mallarını) açdıqda sərmayələrinin özlərinə qaytarıldığını gördülər və belə dedilər: “Ey ata! Daha nə istəyirik? Bunlar ki bizim sərmayəmizdir. Bizə geri qaytarılıb və (bu malla) ailəmizə (yenə) ərzaq gətirər və qardaşımızı qoruyarıq. Və (ərzağımızı) bir dəvə yükü (də) artırarıq. Bu (gətirdiyimiz ərzaq) az miqdardadır”.
قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّىٰ تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلَّا أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ ۖ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٌ
Kâle len ursilehu meakum hattâ tu’tûni mevsikan minallâhi le te’tunnenî bihî illâ en yuhâta bikum, fe lemmâ âtevhu mevsikahum kâlallâhu alâ mâ nekûlu vekîl(vekîlun).
O (Yaqub (Ə.S) dedi: “Mühasirəyə düşmədiyiniz müddətcə onu mütləq mənə qaytaracağınıza dair Allahın hüzurunda mənə qəti bir söz (misaq) verənədək onu sizinlə birlikdə göndərmərəm”. Beləcə ona misaqlarını (söz) verdilər. Onda (Yaqub (Ə.S)) belə dedi: “Allah bizim söylədiklərimizə vəkildir”.
وَقَالَ يَا بَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ۖ وَمَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ۖ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۖ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ ۖ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ
Ve kâle yâ beniyye lâ tedhulû min bâbin vâhidin vedhulû min ebvâbin muteferrikatin, ve mâ ugnî ankum minallâhi min şey’in, inil hukmu illâ lillâh(lillâhi), aleyhi tevekkeltu ve aleyhi felyetevekkelil mutevekkilûn(mutevekkilûne).
Və belə dedi: “Ey oğullarım! Tək bir qapıdan girməyin. Ayrı-ayrı qapılardan girin. Mən Allahdan gələcək bir şeyi (bəlanı) sizdən dəf edə bilmərəm. Hökm yalnız Allahındır. Mən ona təvəkkül etdim. Qoy təvəkkül edənlər də Ona təvəkkül etsinlər”.
وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا ۚ وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Ve lemmâ dehalû min haysu emerehum ebûhum, mâ kâne yugnî anhum minallâhi min şey’in illâ hâceten fî nefsi ya’kûbe kadâhâ, ve innehu le zû ilmin limâ allemnâhu ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).
Və atalarının onlara əmr etdiyi yerdən girdilər. Fəqət bu, Allahdan olan bir şeyi onlardan dəf etmədi (onlara heç bir fayda vermədi). (Bununla) sadəcə Yaqub (Ə.S)-in nəfsindəki bir dilək yerinə yetdi. Şübhəsiz ki, Biz ona öyrətdiyimiz üçün o, bir elm sahibi idi. Fəqət insanların çoxu bilməz.
وَلَمَّا دَخَلُوا عَلَىٰ يُوسُفَ آوَىٰ إِلَيْهِ أَخَاهُ ۖ قَالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Ve lemmâ dehalû alâ yûsufe âvâ ileyhi ehâhu, kâle innî ene ahûke fe lâ tebteis bimâ kânû ya’melûn(ya’melûne).
Yusif (Ə.S)-in hüzuruna girdikləri vaxt (Yusif (Ə.S) öz) qardaşını bağrına basdı. O dedi: “Həqiqətən, mən sənin qardaşınam, artıq onların etdiklərinə görə kədərlənmə”.
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ
Fe lemmâ cehhezehum bi cehâzihim ceales sikâyete fî rahli ahîhi, summe ezzene muezzinun eyyetuhâl îru innekum le sârikûn(sârikûne).
Beləcə onların yükünü hazırladığı zaman qardaşının yükünün içinə bir su qabı qoydu. Sonra bir carçı səsləndi: “Ey karvan əhli, şübhəsiz ki, siz, həqiqətən də, oğrusunuz!”
قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ
Kâlû ve akbelû aleyhim mâzâ tefkidûn(tefkidûne).
(Yusifin qardaşları) onlara tərəf dönərək dedilər: “Nədir itirdiyiniz?”
قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ
Kâlû nefkıdu suvâal meliki ve li men câe bihî hımlu beîrin ve ene bihî za’îm(za’îmun).
Onlar dedilər: “Məlikin (hökmdarın) su qabını itirmişik. Kim onu (tapıb) gətirsə, (ona) bir dəvə yükü (ərzaq) veriləcək. Və mən buna zaminəm”.
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ
Kâlû tallâhi lekad alimtum mâ ci’nâ li nufside fîl ardı ve mâ kunnâ sârikîn(sârikîne).
(Qardaşlar) dedilər: “Allaha and olsun ki, siz də bilirsiniz ki, biz buraya fəsad törətmək üçün gəlmədik. Və biz oğru deyilik”.
قَالُوا فَمَا جَزَاؤُهُ إِنْ كُنْتُمْ كَاذِبِينَ
Kâlû fe mâ cezâuhû in kuntum kâzibîn(kâzibîne).
Onlar dedilər: “Əgər siz yalan deyirsinizsə (və bu qabı siz oğurlayıbsınızsa), o təqdirdə (öz ölkənizdə) bunun cəzası nədir?”
قَالُوا جَزَاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ
Kâlû cezâuhu men vucide fî rahlihî fe huve cezâuhu, kezâlike neczîz zâlimîn(zâlimîne).
Onlar dedilər: “Bunun cəzası (itən əşya) yükündə tapılan şəxsin özüdür (itən əşya kimin yükündə tapılarsa, həmin şəxsin özü cəza olaraq bir il kölə olacaq). Zalımları biz bax belə cəzalandırırıq”.
فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ ۚ كَذَٰلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ ۖ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ ۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ
Fe bedee bi ev’ıyetihim kable viâi ahîhi, summestahracehâ min viâi ahîhi, kezâlike kidnâ li yûsuf(yûsufe), mâ kâne li ye’huze ehâhu fî dînil meliki, illâ en yeşâallâh(yeşâallâhu), nerfeu deracâtin men neşâu, ve fevka kulli zî ilmin alîm(alîmun).
Beləcə (axtarmağa) qardaşının heybəsindən öncə onların (digər qardaşlarının) heybəsindən başladı. Sonra onu (məlikin su qabını) qardaşının heybəsindən çıxardı. Yusif üçün bax belə bir qurğu (plan) qurduq. Məlikin qanununa görə öz qardaşını yanında saxlaya bilməzdi. Yalnız Allahın istəməsi istisnadır. İstədiyimiz kimsənin dərəcələrini yüksəldərik. Və bütün elm sahiblərinin üstündə daha yaxşı bilən biri var.
قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ ۚ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ ۚ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَانًا ۖ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
Kâlû in yesrık fe kad seraka ahun lehu min kabl(kablu), fe eserrahâ yûsufu fî nefsihî ve lem yubdihâ lehum kâle entum şerrun mekânâ(mekânen), vallâhu a’lemu bimâ tasifûn(tasifûne).
Belə dedilər: “Əgər o oğurlayıbsa, bundan əvvəl onun qardaşı da oğurlamışdı”. Fəqət Yusif bunu öz içində gizlədib onlara heç nə demədi. (İçində) dedi ki: “Sizin halınız daha betərdir və Allah anlatdıqlarınızı çox yaxşı bilir”.
قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ ۖ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
Kâlû yâ eyyuhâl azîzu inne lehû eben şeyhan kebîran fe huz ehadenâ mekânehu, innâ nerâke minel muhsinîn(muhsinîne).
Onlar dedilər: “Ey əziz (vəzir)! Həqiqətən, onun çox qoca bir atası var. Ona görə onun yerinə bizim birimizi tutub saxla. Şübhəsiz ki, biz sənin muhsinlərdən olduğunu (çox bilikli olduğunu) görürük”.
قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلَّا مَنْ وَجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهُ إِنَّا إِذًا لَظَالِمُونَ
Kâle maâzallâhi en ne’huze illâ men vecednâ metâanâ indehû innâ izen le zâlimûn(zâlimûne).
(Yusif Ə.S) dedi: “Əşyamızı kimin yanında tapmışıqsa, ondan başqasını tutub saxlamaqdan Allaha sığınıram. Əgər biz (bunu) etsək, o zaman, əlbəttə, zalımlardan olarıq”.
فَلَمَّا اسْتَيْأَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا ۖ قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ ۖ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّىٰ يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي ۖ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ
Fe lemmâstey’esû minhu halasû neciyyâ(neciyyen), kâle kebîruhum e lem ta’lemû enne ebâkum kad ehaze aleykum mevsikan minallâhi ve min kablu mâ ferrattum fî yûsuf(yûsufe), fe len ebrahal arda hattâ ye’zene lî ebî ev yahkumallâhu lî ve huve hayrul hâkimîn(hâkimîne).
Artıq ondan ümidlərini kəsdikdə bir kənara çəkildilər. Onların ən böyüyü pıçıldayaraq belə dedi: “Məgər atamızın sizdən Allahın hüzurunda misaq (əhd) aldığını və bundan əvvəl Yusifə qarşı işlədiyiniz qüsuru bilmirsinizmi? Atam mənə icazə verənədək və ya Allah mənim haqqımda hökm verənə qədər burdan əsla getməyəcəm. Və o hökm verənlərin ən xeyrlisidir”.
ارْجِعُوا إِلَىٰ أَبِيكُمْ فَقُولُوا يَا أَبَانَا إِنَّ ابْنَكَ سَرَقَ وَمَا شَهِدْنَا إِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حَافِظِينَ
Irciû ilâ ebîkum fe kûlû yâ ebânâ innebneke seraka, ve mâ şehidnâ illâ bimâ alimnâ ve mâ kunnâ lil gaybi hâfizîn(hâfizîne).
Atanızın yanına qayıdın və belə deyin: “Ey ata! Sənin oğlun, həqiqətən, oğurluq etdi. Və biz bildiyimizdən başqa bir şeyə şahid olmadıq. Və biz qeybi bilənlər də deyildik”.
وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيهَا وَالْعِيرَ الَّتِي أَقْبَلْنَا فِيهَا ۖ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ
Ves’elil karyetelletî kunnâ fîhâ vel îralletî akbelnâ fîhâ, ve innâ le sâdikûn(sâdikûne).
Və getdiyimiz şəhər əhlindən və birlikdə qayıtdığımız karvandan soruş. Şübhəsiz ki, biz, həqiqətən, sadiqlərik (doğru danışanlarıq).
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا ۖ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
Kâle bel sevvelet lekum enfusukum emrâ(emren), fe sabrun cemîl(cemîlun), asâllâhu en ye’tiyenî bihim cemî’â(cemî’an), innehu huvel alîmul hakîm(hakîmu).
Yaqub (Ə.S) belə dedi: “Xeyr, sizi nəfsiniz bu işə sövq etdi”. Artıq mənə düşən gözəl (bir) səbrdir. Ola bilsin ki, Allah onların hamısını mənə (geri) gətirsin. Şübhəsiz ki, O, Alim (ən yaxşı bilən) və Hakimdir (hökm və hikmət sahibidir)”.
وَتَوَلَّىٰ عَنْهُمْ وَقَالَ يَا أَسَفَىٰ عَلَىٰ يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ
Ve tevellâ anhum ve kâle yâ esefâ alâ yûsufe vebyaddat aynâhu minel huzni fe huve kezîm(kezîmun).
Və onlardan üz çevirdi və dedi: “Heyf Yusifdən!” Beləcə kədərini gizlətdiyi halda dərddən gözlərinə ağ gəldi.
قَالُوا تَاللَّهِ تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّىٰ تَكُونَ حَرَضًا أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهَالِكِينَ
Kâlû tallâhi tefteu tezkuru yûsufe hattâ tekûne haradan ev tekûne minel hâlikîn(hâlikîne).
Onlar (oğulları) belə dedi: “Allaha and olsun ki, Yusifi xatırlamağa davam etdikcə (axırda ya) ölümcül xəstəliyə tutulacaq, ya da öləcəksən”.
قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Kâle innemâ eşkû bessî ve huznî ilâllâhi ve a’lemu minallâhi mâ lâ ta’lemûn(ta’lemûne).
O (Yaqub (Ə.S)) belə dedi: “Mən kədərimi və qəmimi yalnız Allaha ərz edirəm (şikayət edirəm). Və sizin bilmədiyiniz şey(lər)i mən Allahdan (gələn vəhy ilə) bilirəm.
يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
Yâ beniyyezhebû fe tehassesû min yûsufe ve ahîhi ve lâ tey’esû min ravhillâh(ravhillâhi), innehu lâ yey’esu min ravhillâhi illâl kavmul kâfirûn(kâfirûne).
Ey oğullarım, gedin və Yusifi və onun qardaşını yaxşıca araşdırın! Allahın rəhmətindən ümid kəsməyin. Şübhəsiz ki, kafirlər qövmündən başqası Allahın rəhmətindən ümid kəsməz”.
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ
Fe lemmâ dehalû aleyhi kâlû yâ eyyuhâl azîzu messenâ ve ehlenâd durru ve ci’nâ bi bidâatin muzcâtin fe evfi lenâl keyle ve tesaddak aleynâ, innallâhe yeczîl mutesaddikîn(mutesaddikîne).
Beləcə onun (Yusif (Ə.S)-in) hüzuruna girdikdə belə dedilər: “Ey əziz! Bizə və ailəmizə şiddətli darlıq üz verdi və biz az bir sərmaya ilə gəldik. Artıq bizə ölçünü tam ver və bizə sədəqə ver. Şübhəsiz ki, Allah sədəqə verənlərin mükafatını verər”.
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَا فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جَاهِلُونَ
Kâle hel alimtum mâ fealtum bi yûsufe ve ahîhi iz entum câhilûn(câhilûne).
Yusif (Ə.S) soruşdu: “Siz cahil ikən Yusifə və onun qardaşına nələr etdiyinizi xatırladınızmı?”
قَالُوا أَإِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ ۖ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِي ۖ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا ۖ إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
Kâlû e inneke le ente yûsuf(yûsufu), kâle ene yûsufu ve hâzâ ahî kad mennallâhu aleynâ, innehu men yettekı ve yasbir fe innallâhe lâ yudî’u ecrel muhsinîn(muhsinîne).
Onlar dedilər: “(Bu), həqiqətən də, sənsən? Sən mütləq Yusifsən!” (Yusif (Ə.S)) dedi: “Mən Yusifəm və bu (da) mənim qardaşımdır. Allah bizə nemət verdi. Çünki kim təqva sahibi olar və səbr edərsə, o təqdirdə, şübhəsiz ki, Allah muhsinlərin mükafatını zay etməz”.
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنَا وَإِنْ كُنَّا لَخَاطِئِينَ
Kâlû tallâhi lekad âserekellâhu aleynâ ve in kunnâ le hâtıîn(hâtıîne).
Onlar dedilər: “Allaha and olsun ki, Allah səni bizdən üstün etmişdir. Və biz, əlbəttə, (qəsdən günah işləyən) günahkarlar olduq”.
قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ ۖ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ ۖ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
Kâle lâ tesrîbe aleykumul yevm(yevme), yagfirullâhu lekum ve huve erhamur râhimîn(râhimîne).
O dedi: “Siz bu gün məzəmmət olunmayacaqsınız. Allah sizi məğfirət etsin (günahlarınızı savaba çevirsin). Və O, rəhm edənlərin ən rəhimlisidir.
اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ
Yezhebû bi kamîsî hâzâ fe elkûhu alâ vechi ebî ye’ti basîrâ(basîran), ve’tûnî bi ehlikum ecmaîn(ecmaîne).
Bu köynəyimi götürün sonra da onu atamın üzünə sürtün. Görmə hissiyyatı (geri) gələcək. Və bütün ailənizi mənə (yanıma) gətirin”.
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ ۖ لَوْلَا أَنْ تُفَنِّدُونِ
Ve lemmâ fasalatil’îru kâle ebûhum innî le ecidu rîha yûsufe lev lâ en tufennidûni.
Və karvan (Misirdən) ayrılanda onların atası belə dedi: “Əgər mənə ağlımı itirdiyimi deməzsəniz, (deyərdim ki) mən, həqiqətən də, Yusifin qoxusunu hiss edirəm”.
قَالُوا تَاللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلَالِكَ الْقَدِيمِ
Kâlû tallâhi inneke le fî dalâlikel kadîm(kadîmi).
Onlar dedilər: “Allaha and olsun! Sən, həqiqətən, (hələ də) köhnə dəlalətinin (köhnə yalnışlığının) içindəsən”.
فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَىٰ وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا ۖ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Fe lemmâ en câel beşîru elkâhu alâ vechihî fertedde basîrâ(basiran), kâle e lem ekul lekum innî a’lemu minallâhi mâ lâ ta’lemûn(ta’lemûne).
Beləcə müjdəçi gələndə onu (Yusufun köynəyini) onun (atasının) üzünə sürtdü. Görmə hissiyyatı dərhal geri qayıtdı. Yaqub (Ə.S) dedi: “Mən sizə demədimmi? Həqiqətən, mən sizin bilmədiyiniz şeyləri Allahdan (vəhy alaraq) bilirəm”.
قَالُوا يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ
Kâlû yâ ebânâstagfir lenâ zunûbenâ innâ kunnâ hâtıîn(hâtıîne).
Onlar (Yusif (Ə.S)-in qardaşları) belə dedilər: “Ey atamız! Bizim günahlarımız üçün məğfirət (günahlarımızın savaba çevrilməsini) dilə. Biz, həqiqətən, bilərək günah işləyənlərdən olduq”.
قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي ۖ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
Kâle sevfe estagfiru lekum rabbî, innehu huvel gafûrur rahîm(rahîmu).
O dedi: “Tezliklə sizin üçün Rəbbimdən məğfirət (günahlarınızın savaba çevrilməsini) istəyəcəyəm. Şübhəsiz ki, O, Qafurdur (məğfirət edəndir), Rəhimdir (rəhmət nuru göndərəndir)”.
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَىٰ يُوسُفَ آوَىٰ إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ
Fe lemmâ dehalû alâ yûsufe âvâ ileyhi ebeveyhi ve kâledhulû mısra in şâallâhu âminîn(âminîne).
Beləcə Yusifin hüzuruna girdikləri vaxt (Yusif (Ə.S)) ata-anasını bağrına basdı və belə dedi: “Allahın istəyi ilə əmin-amanlıqla Misirə daxil olun!”
وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا ۖ وَقَالَ يَا أَبَتِ هَٰذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا ۖ وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي ۚ إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ ۚ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
Ve rafea ebeveyhi alâl arşı ve harrû lehu succedâ(succeden), ve kâle yâ ebeti hâzâ te’vîlu ru’yâye min kablu kad cealehâ rabbî hakkâ(hakkan), ve kad ahsene bî iz ahracenî mines sicni ve câe bikum minel bedvi min ba’di en nezegaş şeytânu beynî ve beyne ıhvetî, inne rabbî latîfun limâ yeşâu, innehu huvel alîmul hakîm(hakîmu).
Və ata-anasını taxtın üstünə çıxartdı. Onun qarşısında səcdə edərək əyildilər. Yusif (Ə.S) belə dedi: “Atacan! Bu, daha əvvəl (gördüyüm) yuxumun yozumudur. Rəbbim onu gerçək etdi. Və məni zindandan çıxardıqda mənim üçün ən gözəlini (dizayn) etdi. Və şeytan mənimlə qardaşlarımın arasına ədavət saldıqdan sonra sizi səhradan gətirdi. Şübhəsiz ki, mənim Rəbbim istədiyinə qarşı lütf sahibidir. Alim (ən yaxşı bilən) və Hakim (ən yaxşı hökm verən, hikmət sahibi) olan Odur.
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ ۚ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۖ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
Rabbi kad âteytenî minel mulki ve allemtenî min te’vîlil ehâdîs(ehâdîsi), fâtıras semâvâti vel ardı ente veliyyî fîd dunyâ vel âhırati, teveffenî muslimen ve elhıknî bis sâlihîn(sâlihîne).
Rəbbim, mənə mülk verdin. Və hadisələrin (sözlərin, yuxuların) yozumunu (mənasını) mənə öyrətdin. Ey səmaları və yer üzünü yaradan! Sən mənim dünyada da, axirətdə də vəlimsən (dostumsan). Məni müsəlman (Allaha külliyən təslim) olaraq öldür və məni salehlərin arasına qat”.
ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۖ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ
Zâlike min enbâil gaybi nûhîhi ileyke, ve mâ kunte ledeyhim iz ecmaû emrehum ve hum yemkurûn(yemkurûne).
Bax bu, sənə vəhy etdiyimiz qeyb xəbərlərindəndir. Və onlar tələ qurarkən və işləri üçün qərar verdikləri zaman sən onların yanında deyildin.
وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ
Ve mâ ekserun nâsi ve lev haraste bi mu’minîn(mu’minîne).
Və sən (onların mömin olmasını) çox istəsən belə, insanların çoxu mömin olmaz.
وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۚ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ
Ve mâ tes’eluhum aleyhi min ecr(ecrin), in huve illâ zikrun lil âlemîn(âlemîne).
Və sən onlardan bir ücrət (mükafat) istəmirsən. O (Quran), aləmlər üçün ancaq bir zikrdir.
وَكَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ
Ve keeyyin min âyetin fîs semâvâti vel ardı yemurrûne aleyhâ ve hum anhâ mu’ridûn(mu’ridûne).
Səmalarda və yer üzündə neçə-neçə ayə (dəlil) var. Və onlar onun (o dəlilin) yanından üzlərini çevirib keçərlər.
وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ
Ve mâ yu’minu ekseruhum billâhi illâ ve hum muşrikûn(muşrikûne).
Və onların çoxu şərik qoşmadan Allaha inanmazlar.
أَفَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
E fe eminû en te’tiyehum gâşiyetun min azâbillâhi ev te’tiyehumus sâatu bagteten ve hum lâ yeş’urûn(yeş’urûne).
Bundan sonra Allahın əzabından bir pərdənin (hər şeyi örtüb, bürüyən bir əzabın) gəlməsindən və ya onlar fərqində olmadan o saatın (o vaxtın) anidən onlara gəlməsindən (gəlməyəcəyindən) əminmi oldular?
قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
Kul hâzihî sebîlî ed’û ilâllâhi alâ basîratin ene ve menittebeanî, ve subhânallâhi ve mâ ene minel muşrikîn(muşrikîne).
De ki: “Mənim və mənə tabe olanların bəsirətlə (qəlb gözüylə Allahı görərək) Allaha dəvət etdimiz yol bax bu yoldur. Allah pakdır. Və mən müşriklərdən deyiləm”.
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَىٰ ۗ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
Ve mâ erselnâ min kablike illâ ricâlen nûhî ileyhim min ehlil kurâ, e fe lem yesîrû fîl ardı fe yanzurû keyfe kâne âkıbetullezîne min kablihim, ve le dârul âhırati hayrun lillezînettekav, e fe lâ ta’kılûn(ta’kılûne).
Səndən əvvəl şəhər əhlindən özlərinə vəhy etdiyimiz kişilərdən başqasını göndərmədik. Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmırlarmı ki, görələr onlardan əvvəlkilərin aqibətləri (sonları) necə oldu? Və axirət yurdu təqva sahibləri (Allaha qayıtmağı diləyənlər) üçün əlbəttə, daha xeyrlidir. Hələ də ağıl etmirsinizmi?
حَتَّىٰ إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ ۖ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ
Hattâ izâstey’eser rusulu ve zannû ennehum kad kuzibû câehum nasrunâ fe nucciye men neşâu, ve lâ yureddu be’sunâ anil kavmil mucrimîn(mucrimîne).
Rəsullər ümidlərini kəsdikləri və hətta yalanlandıqlarını zənn etdikləri vaxt onlara köməyimiz gəldi. Beləcə istədiyimiz kimsə(lər) xilas edildi. Və əzabımız mücrim qövmdən geri çevrilməz.
لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ ۗ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَىٰ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Lekad kâne fî kasasıhim ibratun li ulîl elbâb(elbâbi), mâ kâne hadîsen yufterâ ve lâkin tasdîkallezî beyne yedeyhi ve tafsîle kulli şey’in ve huden ve rahmeten li kavmin yu’minûn(yu’minûne).
And olsun ki, onların qissələrində ulul-əlbab üçün (sirr sahibləri üçün) bir ibrət var. (Bu) uydurulmuş bir söz deyil, fəqət onların əllərindəkini təsdiq edər və hər şeyi ayrı-ayrı açıqlayar. Mömin qövm üçün hidayət və rəhmətdir.