ص ۚ وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ
Sâd, vel kur’âni zîz zikr(zikri).
Sad, zikrin sahibi Qurana and olsun!
Surə 38
38/SAD
Görünüş
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ
Belillezîne keferû fî ızzetin ve şikâk(şikâkın).
Xeyr, kafirlər qürur və ayrılıq içindədirlər.
كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ فَنَادَوْا وَلَاتَ حِينَ مَنَاصٍ
Kem ehleknâ min kablihim min karnin fe nâdev ve lâte hîne menâs(menâsin).
Onlardan əvvəl neçə-neçə nəsilləri həlak etdik. O zaman fəryad etdilər, fəqət qurtuluş vaxtı keçmişdi.
وَعَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ ۖ وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَٰذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ
Ve acibû en câehum munzirun minhum ve kâlel kâfirûne hâzâ sâhırun kezzâb(kezzâbun).
Və onlara özlərindən bir xəbərdarlıq edənin gəlməsi onlara əcaib gəldi (təəccübləndilər). Və kafirlər dedilər: “Bu, çox yalançı bir cadugərdir.
أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَٰهًا وَاحِدًا ۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ
E cealel âlihete ilâhen vâhıdâ(vâhıden), inne hâzâ le şey’un ucâb(ucâbun).
(Bütün) ilahları tək bir ilahmı etdi? Şübhəsiz ki, bu, doğrudan da, əcaib (təəccübləniləcək) bir şeydir”.
وَانْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَاصْبِرُوا عَلَىٰ آلِهَتِكُمْ ۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيْءٌ يُرَادُ
Ventalekal meleu minhum enimşû vasbirû alâ âlihetikum inne hâzâ le şey’un yurâd(yurâdu).
Və onların adlı-sanlı əyanları: “Gedin! İlahlarınıza qarşı səbirli olun (onlara sitayiş etməyə davam edin). Şübhəsiz ki, sizdən istənilən şey mütləq budur”, -(deyərək) ayrıldılar.
مَا سَمِعْنَا بِهَٰذَا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَٰذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ
Mâ semi’nâ bi hâzâ fîl milletil âhıreh(âhıreti), in hâzâ illâhtilâk(illâhtilâkun).
(Onlar dedilər): “Biz digər dinlərin içində bunun kimi (bu barədə) bir şey (bütün ilahların tək bir ilah olduğunu) eşitmədik. Bu sadəcə bir iftiradır.
أَأُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنَا ۚ بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْ ذِكْرِي ۖ بَلْ لَمَّا يَذُوقُوا عَذَابِ
E unzile aleyhiz zikru min beyninâ, bel hum fî şekkin min zikrî, bel lemmâ yezûkû azâb(azâbi).
Zikr (kitab) bizim aramızdan onamı endirildi?” Xeyr, onlar Mənim Zikrimdən şübhə içindədirlər. Xeyr, onlar Mənim əzabımı hələ dadmayıblar.
أَمْ عِنْدَهُمْ خَزَائِنُ رَحْمَةِ رَبِّكَ الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ
Em indehum hazâinu rahmeti rabbikel azîzil vehhâb(vehhâbi).
Yoxsa Əziz (uca) və Vəhhab (çox bağışlayıcı və lütfkar) olan Rəbbinin rəhmət xəzinələri onların yanındadır?
أَمْ لَهُمْ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبَابِ
Em lehum mulkus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumâ, felyertekû fîl esbâb(esbâbi).
Ya da göylərin, yerin və ikisi arasındakıların mülkü onlara aiddir? Onda səbəblər (yollar, vasitələr) tapıb (göyə) qalxsınlar.
جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ
Cundun mâ hunâlike mehzûmun minel ahzâb(ahzâbi).
(Onlar) burada məğlubiyyətə uğramış firqələrdən meydana gəlmiş bir ordudur.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتَادِ
Kezzebet kablehum kavmu nûhın ve âdun ve fir’avnu zul evtâdi.
Onlardan əvvəl Nuh (Ə.S)-in qövmü, Ad qövmü və payalar sahibi firon da yalanlamışdı.
وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ ۚ أُولَٰئِكَ الْأَحْزَابُ
Ve semûdu ve kavmu lûtın ve ashâbul eykeh(eyketi), ulâikel ahzâb(ahzâbu).
Və Səmud qövmü, Lüt (Ə.S)-in qövmü və Əykə xalqı - bax onlar da (yalanlayan) firqələrdir.
إِنْ كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ
İn kullun illâ kezzeber rusule fe hakka ıkâb(ıkâbi).
Onların hamısı rəsulları sadəcə yalanladı. Beləcə cəzam haqq oldu.
وَمَا يَنْظُرُ هَٰؤُلَاءِ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً مَا لَهَا مِنْ فَوَاقٍ
Ve mâ yanzuru hâulâi illâ sayhaten vâhıdeten mâ lehâ min fevâk(fevâkın).
Və bunlar özləri üçün başqa (heç) bir fürsətin olmayacağı, tək bir səyhədən (çox şiddətli səs dalğasından) başqa bir şey gözləmirlər.
وَقَالُوا رَبَّنَا عَجِّلْ لَنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسَابِ
Ve kâlû rabbenâ accil lenâ kıttanâ kable yevmil hisâb(hisâbi).
Və dedilər: “Rəbbimiz, hesab günündən əvvəl bizim payımızı bizə tez ver”.
اصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَاذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ ۖ إِنَّهُ أَوَّابٌ
Isbır alâ mâ yekûlûne vezkur abdenâ dâvûde zel eyd(eydi), innehû evvâb(evvâbun).
Onların dediklərinə səbr et və güc, qüvvət sahibi qulumuz Davud (Ə.S)-i zikr et (xatırla). Şübhəsiz ki, o, əvvab idi (ruhu Allaha qayıtmışdı).
إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ
İnnâ sahharnel cibâle meahu yusebbıhne bil aşiyyi vel işrâk(işrâkı).
Şübhəsiz ki, Biz dağları ona ram etdik (əmrinə verdik). İşraq vaxtı (səhər) və axşam onunla birlikdə (Allahı) təsbih edərdilər.
وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً ۖ كُلٌّ لَهُ أَوَّابٌ
Vet tayre mahşûreh(mahşûreten), kullun lehû evvâb(evvâbun).
Və quşları da bir yerə toplanmış şəkildə (ona ram etdik). Onların hamısı Ona əvvab idilər (yönəlmiş və sığınmışdılar).
وَشَدَدْنَا مُلْكَهُ وَآتَيْنَاهُ الْحِكْمَةَ وَفَصْلَ الْخِطَابِ
Ve şedednâ mulkehu ve âteynâhul hikmete ve faslel hıtâb(hıtâbi).
Və onun mülkünü (hökmranlığını, səltənətini) gücləndirdik. Və ona hikmət və haqq ilə batili bir-birindən ayırıb ədalətlə hökm vermə bacarığı verdik.
وَهَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ
Ve hel etâke nebeul hasm(hasmi), iz tesevverûl mihrâb(mihrâbe).
Və o rəqiblərin (şikayətçilərin) xəbəri sənə gəldimi? Mehraba (Davud (Ə.S)-in ibadət etdiyi yerə) divardan aşaraq gəlmişdilər.
إِذْ دَخَلُوا عَلَىٰ دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ ۖ قَالُوا لَا تَخَفْ ۖ خَصْمَانِ بَغَىٰ بَعْضُنَا عَلَىٰ بَعْضٍ فَاحْكُمْ بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَلَا تُشْطِطْ وَاهْدِنَا إِلَىٰ سَوَاءِ الصِّرَاطِ
İz dehalû alâ dâvûde fe fezia minhum kâlû lâ tehaf, hasmâni begâ ba’dunâ alâ ba’dın fahkum beynenâ bil hakkı ve lâ tuştıt vehdinâ ilâ sevâis sırât(sırâtı).
Davud (Ə.S)-in yanına girdikləri zaman (Davud (Ə.S)) onlardan dəhşətə qapıldı (qorxdu). (O şikayətçilər dedilər): “Qorxma! (Biz) bir-birinə haqsızlıq etmiş iki şikayətçiyik. Artıq aramızda sən haqq ilə hökm ver. Həddi aşma (haqsızlıq etmə)! Bizi orta yola (ədalətli həllə) götür.
إِنَّ هَٰذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ
İnne hâzâ ahî lehu tis’un ve tis’ûne na’ceten ve liye na’cetun vâhidetun fe kâle ekfilnîhâ ve azzenî fîl hıtâb(hıtâbi).
Doğrudan da, bu, mənim qardaşımdır. Onun doxsan doqquz qoyunu var və mənim bir qoyunum var. Buna baxmayaraq o: “Onu da mənə ver”, -dedi. Dedikləri ilə məni məğlub etdi”.
قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِ ۖ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ ۗ وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ ۩
Kâle lekad zalemeke bi suâli na’cetike ilâ niâcih(niâcihî), ve inne kesîren minel huletâi le yebgî ba’duhum alâ ba’dın illellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti ve kalîlun mâ hum, ve zanne dâvûdu ennemâ fetennâhu festagfere rabbehu ve harre râkian ve enâb(enâbe). (SƏCDƏ AYƏSİ)
(Davud (Ə.S)) dedi: “And olsun ki, (öz) qoyunlarının (arasına) sənin qoyununu (da qatmağı) istəməklə sənə zülm etdi”. Və şübhəsiz ki, ortaqlardan çoxu mütləq bir-birinin haqqına təcavüz edər. Amənu olanlar (Allaha qayıtmağı diləyənlər) və saleh əməl işləyənlər (nəfs təzkiyəsi edənlər) istisnadır. Onlar nə qədər azdır! Və Davud (Ə.S) onu imtahan etdiyimizi zənn etdi. Bundan sonra Rəbbindən məğfirət istədi və rüku edərək səcdəyə qapandı. Və Rəbbinə yönəldi (Rəbbini görərək Allaha xitab etdi və cavab aldı).
فَغَفَرْنَا لَهُ ذَٰلِكَ ۖ وَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَىٰ وَحُسْنَ مَآبٍ
Fe gafernâ lehu zâlik(zâlike), ve inne lehu indenâ le zulfâ ve husne meâb(meâbin).
Beləcə bu mövzuda onu məğfirət etdik. Şübhəsiz ki, onun qatımızda mütləq yüksək bir məqamı və gözəl bir məabı (sığınacağı) var.
يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ
Yâ dâvûdu innâ cealnâke halîfeten fîl ardı fahkum beynen nâsi bil hakkı ve lâ tettebiil hevâ fe yudılleke an sebîlillâh(sebîlillâhi), innellezîne yadıllûne an sebîlillâhi lehum azâbun şedîdun bi mâ nesû yevmel hisâb(hisâbi).
Ey Davud! Şübhəsiz ki, Biz səni yer üzünün xəlifəsi etdik. Bunun üçün insanlar arasında haqq ilə hökm ver! Və həvaya (nəfsə) tabe olma! Yoxsa səni Allahın yolundan azdırar. Şübhəsiz ki, hesab gününü unutduqlarına görə Allahın yolundan azanlar üçün şiddətli bir əzab var.
وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ۚ ذَٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ
Ve mâ halaknes semâe vel arda ve mâ beynehumâ bâtıla(bâtılen), zâlike zannullezîne keferû, fe veylun lillezîne keferû minen nâr(nâri).
Və göy üzünü, ərzi və ikisinin arasındakı şeyləri batil olaraq (boş yerə) yaratmadıq. Bu, inkar edənlərin zənnidir. Artıq atəşdən dolayı (əzaba düçar olacaqları üçün) inkar edənlərin vay halına!
أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ
Em nec’alullezîne âmenû ve amilûs sâlihâti kel mufsidîne fîl ardı em nec’alul muttekîne kel fuccâr(fuccâri).
Heç amənu olanları (Allaha qayıtmağı diləyənləri) və saleh əməl işləyənləri (nəfs təzkiyəsi edənləri) yer üzündə fəsad törədənlərlə, ya da təqva sahiblərini facirlərlə (cəhənnəmliklərlə) bir tutarıqmı?
كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ
Kitâbun enzelnâhu ileyke mubârekun li yeddebberû âyâtihî ve li yetezekkere ûlul elbâb(elbâbi).
Bu mübarək kitabı sənə ayələri ilə sonlarını düşünsünlər və ulul-əlbab (daimi zikrin sahibləri) təzəkkür etsin (açıqlasın) deyə endirdik.
وَوَهَبْنَا لِدَاوُودَ سُلَيْمَانَ ۚ نِعْمَ الْعَبْدُ ۖ إِنَّهُ أَوَّابٌ
Ve vehebnâ li dâvûde suleymân(suleymâne), ni’mel abd(abdu), innehû evvâb(evvâbun).
Və Davud (Ə.S)-ə oğlu Süleymanı ərmağan etdik. (O) nə gözəl bir quldur! Şübhəsiz ki, o əvvabdı (ruhu Allaha qayıtmışdı).
إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصَّافِنَاتُ الْجِيَادُ
İz urıda aleyhi bil aşiyyis sâfinâtul ciyâd(ciyâdu).
Ona bir axşam çağı qaçmağa hazır yaxşı cins atlar təqdim olunmuşdu.
فَقَالَ إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي حَتَّىٰ تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ
Fe kâle innî ahbebtu hubbel hayri an zikri rabbî, hattâ tevâret bil hıcâb(hıcâbi).
Bundan sonra dedi ki: “Şübhəsiz ki, mən (onları) Rəbbimi zikr etdiyim üçün xeyir (xeyrə, daimi zikrə çatanların) sevgisi ilə sevirəm”. (Atlar tozu dumana qatıb qaçaraq toz) pərdəsinin arxasında itincə
رُدُّوهَا عَلَيَّ ۖ فَطَفِقَ مَسْحًا بِالسُّوقِ وَالْأَعْنَاقِ
Ruddûhâ aleyy(aleyye), fe tafika meshan bis sûkı vel a’nâk(a’nâkı).
(dedi): “Onları mənə geri gətirin”. Sonra qıçlarını və boyunlarını oxşamağa başladı.
وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمَانَ وَأَلْقَيْنَا عَلَىٰ كُرْسِيِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ
Ve lekad fetennâ suleymâne ve elkaynâ alâ kursiyyihî ceseden summe enâb(enâbe).
Və and olsun ki, Biz Süleyman (Ə.S)-i imtahan etdik. Və onu kürsüsünün (taxtı) üzərinə cəsəd olaraq buraxdıq. Sonra (o) yönəldi (oradan fiziki vücud tayyi-məkanı ilə ayrıldı).
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي ۖ إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ
Kâle rabbigfir lî veheb lî mulken lâ yenbagî li ehadin min ba’dî, inneke entel vehhâb(vehhâbu).
(Hz. Süleyman) dedi: “Rəbbim, məni məğfirət et. Mənə məndən sonra kimsənin nail ola bilməyəcəyi bir mülk bağışla (hədiyyə et). Şübhəsiz ki, Sən -Sən Vəhhabsan (çox bağışlayansan)”.
فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَيْثُ أَصَابَ
Fe sehharnâ lehur rîha tecrî bi emrihî ruhâen haysu esâb(esâbe).
Bundan sonra küləyi ona ram etdik (əmrinə verdik). (Külək) onun əmri ilə dilədiyi yerə xəfif-xəfif əsərək gedirdi.
وَالشَّيَاطِينَ كُلَّ بَنَّاءٍ وَغَوَّاصٍ
Veş şeyâtîne kulle bennâin ve gavvâsın.
Bina tikən və dalğıclıq edən şeytanların hamısını (ona ram etdik).
وَآخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفَادِ
Ve âharîne mukarrenîne fîl asfâd(asfâdi).
Və digərlərini (də) zəncirlərlə bir-birinə bağlı halda (əmrinə müntəzir etdik).
هَٰذَا عَطَاؤُنَا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسَابٍ
Hâzâ atâunâ femnun ev emsik bi gayri hisâb(hisâbin).
Bunlar Bizim ehsanımızdır. Artıq istədiyinə hesabsız ver və ya vermə.
وَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَىٰ وَحُسْنَ مَآبٍ
Ve inne lehu ındenâ le zulfâ ve husne meâb(meâbin).
Və şübhəsiz ki, onun qatımızda mütləq uca bir məqamı və gözəl bir məabı (sığınacağı) var.
وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ
Vezkur abdenâ eyyûb(eyyûbe), iz nâdâ rabbehû ennî messeniyeş şeytânu bi nusbin ve azâb(azâbin).
Və qulumuz Əyyub (Ə.S)-i zikr et (xatırla). Rəbbinə belə nida etmişdi: “Şübhəsiz ki, şeytan mənə dərd və əzab toxundurdu”.
ارْكُضْ بِرِجْلِكَ ۖ هَٰذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ
Urkud biriclik(biriclike), hâzâ mugteselun bâridun ve şerâb(şerâbun).
Ayağınla (yerə) vur. (Bax) bu, yuyunulacaq və içiləcək sərin sudur.
وَوَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنَّا وَذِكْرَىٰ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
Ve vehebnâ lehû ehlehu ve mislehum meahum rahmeten minnâ ve zikrâ li ûlîl elbâb(elbâbi).
Və Bizdən bir rəhmət və ulul-əlbaba zikr olaraq ona ailəsini və onlarla birlikdə bir o qədərini daha bağışladıq.
وَخُذْ بِيَدِكَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَلَا تَحْنَثْ ۗ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا ۚ نِعْمَ الْعَبْدُ ۖ إِنَّهُ أَوَّابٌ
Ve huz bi yedike dıgsen fadrıb bihî ve lâ tahnes, innâ vecednâhu sâbira(sâbiren), ni’mel abd(abdu), innehû evvâb(evvâbun).
Və (Ey Əyyub!) əlinə bir dəstə sap (bitki sapı) al (xanımına) onunla vur, andını pozma. Şübhəsiz ki, Biz onu səbr edən gördük. Nə yaxşı bir qul idi. Şübhəsiz ki, o, Allaha qayıtmışdı (ruhunu ölmədən əvvəl Allaha qaytarıb təslim etmişdi).
وَاذْكُرْ عِبَادَنَا إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَالْأَبْصَارِ
Vezkur ıbâdenâ ibrâhîme ve ishâka ve ya’kûbe ûlîl eydî vel ebsâr(ebsâri).
Və güc və bəsirət sahibi olan qullarımız İbrahim (Ə.S)-i, İshaq (Ə.S)-i və Yaqub (Ə.S)-i zikr et.
إِنَّا أَخْلَصْنَاهُمْ بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ
İnnâ ahlasnâhum bi hâlisatin zikred dâr(dâri).
Şübhəsiz ki, Biz onları (axirət) yurdunu zikr edən xalis (qullar) olaraq ixlas sahibi etdik.
وَإِنَّهُمْ عِنْدَنَا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ
Ve innehum ındenâ le minel mustafeynel ahyâr(ahyâri).
Və şübhəsiz ki, onlar qatımızda, doğrudan da, xeyirlilərdən və seçilmişlərdəndir.
وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ
Vezkur ismâîle velyesea ve zel kifl(kifli), ve kullun minel ahyâr(ahyâri).
Və İsmail (Ə.S)-i və İlyas (Ə.S)-i və Zülkifl (Ə.S)-i də zikr et. Hamısı xeyirli kimsələrdəndir.
هَٰذَا ذِكْرٌ ۚ وَإِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآبٍ
Hâzâ zikr(zikrun), ve inne lil muttekîne le husne meâb(meâbin).
Bu (Qurani Kərim), bir zikrdir. Və şübhəsiz ki, müttəqilər (təqva sahibləri) üçün sığınacaqların ən gözəli (Allahın Zatı) var.
جَنَّاتِ عَدْنٍ مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوَابُ
Cennâti adnin mufettehaten le humul ebvâb(ebvâbu).
Qapıları onlar üçün açılmış Ədn cənnətləri var.
مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ
Muttekîne fîhâ yed’ûne fîhâ bi fâkihetin kesîretin ve şerâb(şerâbin).
Orada (təqva sahibləri) söykənib oturaraq bir çox meyvə və içki istəyərlər.
وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ أَتْرَابٌ
Ve ındehum kâsırâtut tarfi etrâb(etrâbun).
Və onların yanlarında baxışlarını gizlədən (yalnız ərlərinə baxan) eyni yaşda qadınlar var.
هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِيَوْمِ الْحِسَابِ
Hâzâ mâ tûadûne li yevmil hisâb(hisâbi).
Hesab günü haqqında sizə vəd edilən budur.
إِنَّ هَٰذَا لَرِزْقُنَا مَا لَهُ مِنْ نَفَادٍ
İnne hâzâ le rızkunâ mâ lehu min nefâd(nefâdin).
(Cənnətdəkilər deyərlər): “Şübhəsiz ki, bu doğrudan da, bizim tükənməz ruzimizdir”.
هَٰذَا ۚ وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ
Hâzâ, ve inne lit tâgıyne le şerre meâb(meâbin).
(Cənnətdəkilərin vəziyyəti) budur. Və şübhəsiz ki, azğınlar üçün, əlbəttə, şərli (pis) bir məab (sığınacaq) var.
جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ
Cehennem(cehenneme), yaslevnehâ, fe bi’sel mihâd(mihâdu).
(Onlar) сəhənnəmə girərlər. Bax o, nə pis döşəkdir!
هَٰذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ
Hâzâ fel yezûkûhu hamiymun ve gassâk(gassâkun).
(Cəhənnəmdəkilərin vəziyyəti) budur, beləcə artıq həmimi (qaynar suyu) və irini dadsınlar.
وَآخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْوَاجٌ
Ve âharu min şeklihî ezvâc(ezvâcun).
Və onun şəklindən (o cür əzabdan) başqa cift (əzablar da) var.
هَٰذَا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ ۖ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ ۚ إِنَّهُمْ صَالُو النَّارِ
Hâzâ fevcun muktehımun meakum, lâ merhaben bihim, innehum sâlûn nâr(nâri).
Bu qrup da sizinlə birlikdə (əzaba) dözəcək. Onlara mərhəba yoxdur. Şübhəsiz ki, onlar atəşə girəcək kimsələrdir.
قَالُوا بَلْ أَنْتُمْ لَا مَرْحَبًا بِكُمْ ۖ أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنَا ۖ فَبِئْسَ الْقَرَارُ
Kâlû bel entum, lâ merhaben bikum, entum kaddemtumûhu lenâ, febi’sel karâr(karâru).
(Onlara uyanlar) dedilər: “Xeyr, əsl sizə mərhəba yoxdur. Onu bizə siz təqdim etdiniz (əzaba düçar olmağımıza siz səbəb oldunuz). Artıq (o cəhənnəm) nə pis bir qərərgahdır!”
قَالُوا رَبَّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَٰذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّارِ
Kâlû rabbenâ men kaddeme lenâ hâzâ fe zidhu azâben dı’fen fîn nâr(nâri).
(Cəhənnəmdəkilər) dedilər: “Rəbbimiz, bizə bunu kim təqdim etdisə (buraya kimin ucbatından gəldiksə), ona atəşdə əzabı qat-qat artır”.
وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَىٰ رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنَ الْأَشْرَارِ
Ve kâlû mâ lenâ lâ nerâ ricâlen kunnâ neudduhum minel eşrâr(eşrâri).
Və (cəhənnəmdəkilər) dedilər: “Biz nə üçün şərlilərdən hesab etdiyimiz adamları (burada cəhənnəmdə) görmürük?
أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيًّا أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصَارُ
Ettehaznâhum sıhriyyen em zâgat anhumul ebsâr(ebsâru).
Biz onları əyləncə mövzusu etdik. Yoxsa baxışlar(ımız)mı onlardan sürüşdü (ki, biz onları görə bilmədik)?”
إِنَّ ذَٰلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ
İnne zâlike le hakkun tehâsumu ehlin nâr(nâri).
Şübhəsiz ki, cəhənnəm xalqının bu çəkişməsi, əlbəttə, doğrudur.
قُلْ إِنَّمَا أَنَا مُنْذِرٌ ۖ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّا اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ
Kul innemâ ene munzirun ve mâ min ilâhin ilallahul vâhıdul kahhâr(kahhâru).
De ki: “Mən sadəcə xəbərdarlıq edənəm. Vahid (tək), Qahhar (qəhr edən) olan Allahdan başqa bir İlah yoxdur.
رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ
Rabbus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumel azîzul gaffâr(gaffâru).
Göylərin, yerin və ikisi arasındakıların Rəbbi Əzizdir (uca və üstündür), Qaffardır (çox məğfirət edəndir)”.
قُلْ هُوَ نَبَأٌ عَظِيمٌ
Kul huve nebeun azîmun.
De ki: “O (Quran), böyük bir xəbərdir.
أَنْتُمْ عَنْهُ مُعْرِضُونَ
Entum anhu mu’ridûn(mu’ridûne).
Siz ondan (Qurandan və Allahdan) üz çevirənlərsiniz.
مَا كَانَ لِيَ مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ إِذْ يَخْتَصِمُونَ
Mâ kâne liye min ilmin bil meleil a’lâ iz yahtesımûn(yahtesimûne).
Onlar Mələil-Alədə (ali toplumda, mələklərin arasında) mübahisə edərkən mənim heç bir bilgim (elmim) yox idi.
إِنْ يُوحَىٰ إِلَيَّ إِلَّا أَنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ
İn yûhâ ileyye illâ ennemâ ene nezîrun mubîn(mubînun).
Mənim sadəcə açıq-aşkar bir nəzir (xəbərdarlıq edən) olduğum mənə vəhy olunur”.
إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَرًا مِنْ طِينٍ
İz kâle rabbuke lil melâiketi innî hâlikun beşeren min tîn(tînin).
Rəbbin mələklərə demişdi: “Şübhəsiz ki, Mən tindən (nəmli torpaqdan, palçıqdan) bir insan yaradacağam.
فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ
Fe izâ sevveytuhu ve nefahtu fîhi min rûhî fe kaû lehu sâcidîn(sâcidîne).
Beləcə onu dizayn etdiyim və onun içinə ruhumdan üfürdüyüm zaman dərhal ona səcdə edərək yerə qapanın!”
فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ
Fe secedel melâiketu kulluhum ecmaûn(ecmaûne).
Bundan sonra mələklərin hamısı birdən səcdə etdi,
إِلَّا إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ
İllâ iblîs(iblîse), istekbere ve kâne minel kâfirîn(kâfirîne).
İblisdən başqa. O kibrləndi və kafirlərdən oldu.
قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ۖ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعَالِينَ
Kâle yâ iblîsu mâ meneake en tescude limâ halaktu bi yedeyy(yedeyye), estekberte em kunte minel âlîn(âlîne).
(Allah Təala) dedi: “Ey iblis! Əllərimlə (qüdrətimlə) xəlq etdiyim şeyə səcdə etməyə sənə nə mane oldu? Sən kibrləndin! Yoxsa sən üstün olanlardanmı oldun!?”
قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ ۖ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
Kâle ene hayrun minh(minhu), halaktenî min nârin ve halaktehu min tîn(tînin).
(İblis) dedi: “Mən ondan daha xeyirliyəm. Məni atəşdən, onu tindən (nəmli torpaqdan, palçıqdan) yaratdın”.
قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ
Kâle fahruc minhâ fe inneke recîm(recîmun).
(Allahu Təala) dedi: “Elə isə oradan (cənnətdən) çıx! Artıq şübhəsiz ki, sən qovulmuşlardansan.
وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ
Ve inne aleyke la'netî ilâ yevmid dîn(dîni).
Və şübhəsiz ki, din gününə (qiyamət gününə) qədər lənətim sənin üzərinədir”.
قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ
Kâle rabbi fe enzırnî ilâ yevmi yub’asûn(yub’asûne).
(İblis) dedi: “Rəbbim, elə isə yenidən dirilmə gününə qədər mənə möhlət ver”.
قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ
Kâle fe inneke minel munzarîn(munzarîne).
(Allah Təala) dedi: “Elə isə, şübhəsiz ki, sən möhlət verilənlərdənsən.
إِلَىٰ يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ
İlâ yevmil vaktil ma’lûm(ma’lûmi).
Vaxtı məlum olan (bilinən) günə qədər”.
قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ
Kâle fe bi izzetike le ugviyennehum ecmaîn(ecmaîne).
(İblis) dedi: “Bundan sonra Sənin izzətinə (and olsun ki), onların hamısını mütləq azdıracağam.
إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ
İllâ ibâdeke minhumul muhlasîn(muhlasîne).
Onlardan Sənin müxlis qulların istisnadır”.
قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ
Kâle fel hakku vel hakka ekûl(ekûlu).
(Allah Təala) dedi: “Bax bu, Haqdır. Və Mən (yalnız) haqqı söylərəm.
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ
Le emleenne cehenneme minke ve mimmen tebiake minhum ecmaîn(ecmaîne).
Cəhənnəmi mütləq səninlə və onlardan sənə tabe olanların hamısı ilə dolduracağam”
قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ
Kul mâ es’elukum aleyhi min ecrin ve mâ ene minel mutekellifîn(mutekellifîne).
De ki: “Sizdən bunun (təbliğin) müqabilində heç bir əcr (haqq) istəmirəm. Və mən mükəlləfiyyət qoyanlardan deyiləm”.
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ
İn huve illâ zikrun lil âlemîn(âlemîne).
O (Quran), aləmlər üçün ancaq bir zikrdir.
وَلَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِينٍ
Ve le talemunne nebeehu ba’de hîn(hînin).
Və onun xəbərini bir müddət sonra mütləq öyrənəcəksiniz.